جلوگیری از بلوغ زودرس

ddd

بلوغ زودرس چیست؟

ظاهر شدن علائم بلوغ‌ ‌از نظر فیزیکی و هورمونی در دختران قبل از ۸ سالگی و در پسران قبل از ۹ سالگی،‌ ‌بلوغ زودرس نامیده می‌شود. ابتدا این کودکان بلندتر از همسن‌های خود هستند ‌ولی به‌دلیل بلوغ زودرس در پسران و دختران استخوان‌ها‌،‌ ‌در نهایت قد کوتاه‌تری در‌ ‌بلوغ خواهند داشت.

سن بلوغ در دختران

تکامل بلوغی در دختران حدود ۵‌/‌۴ سال طول می‌کشد. اولین نشانه بلوغ، رشد ناگهانی است و به‌دنبال آن رشد موهای ناحیه تناسلی، به حداکثر رسیدن رشد قدی و در نهایت عادت ماهانه است. اولین خونریزی ماهانه معمولا ۵‌/‌۲ سال پس از آغاز روند بلوغ و بعد از سپری شدن جهش رشدی رخ می‌دهد.

مطالعاتی که در مورد سن شروع بلوغ صورت گرفته مربوط به جوامع غربی است و طبق آخرین بررسی‌ها بلوغ در دختران غربی حدود ۹ تا ۱۰ سالگی آغاز می‌شود. باوجود این ممکن است رشد موهای تناسلی یا سینه‌ها حتی در شش تا هفت سالگی نیز رخ دهد.

علت

همان طور که گفته شد بلوغ زودرس به نوعی تکامل بلوغی گفته می‌شود که براساس استانداردهای طبیعی، زودتر از سن مورد انتظار شروع می‌شود.

از علل آن می‌توان به بلوغ زودرس سرشتی اشاره کرد. به این معنی که به‌طور ژنتیکی و طبیعی روند بلوغ در فرد زودتر از موعد مورد انتظار شروع شده است. از سویی بعضی بیماری‌ها (که حتی ممکن است خطرناک نیز باشند) ممکن است با بلوغ زودرس همراه باشند. گاهی هم فقط یکی از نشانه‌های بلوغ ایجاد می‌شود. یعنی ممکن است در دختربچه‌ای فقط پستان‌ها بزرگ شود و تا مدت‌ها سایر علائم بلوغ دیده نشود. در این مورد نیز معمولا جای نگرانی وجود ندارد.

بلوغ زودرس در کودکان باید مورد ارزیابی دقیق برای تعیین علت و درمان مورد نیاز و نیز پرهیز از عوارض رشدی و روانی ناشی از تکامل جنسی زودهنگام قرار بگیرد.

عوامل ایجاد کننده

‌بر اساس تحقیقات انجام شده بلوغ زودرس دختران، ۵ برابر شایع‌ تر از پسرها است. در بعضی دخترها، علت خاصی برای بلوغ زودرس دیده نمی ‌شود و بیشتر جنبه خانوادگی دارد و در‌ ‌سایر افراد خانواده (مادر یا خواهران وی) نیز چنین حالتی دیده می ‌شود ولی در مواردی بیماری ‌های مهم دستگاه عصبی مرکزی مثل تومورهای مختلف، عفونت و التهاب مغز‌ ‌یا ضربه به جمجمه می ‌تواند این حالت را ایجاد کند.

گاهی کیست‌ های تخمدانی با تولید‌ ‌هورمون‌ های جنسی زنانه باعث بلوغ زودرس می ‌شوند. در پسرها بیماری ‌های زمینه ‌ای مثل تومورهای سیستم عصبی مرکزی، بیشتر شایع است. لذا در‌ ‌این کودکان(پسر یا دختر) بررسی مغز با M.R.I حتماً انجام‌ ‌می ‌شود.

سونوگرافی از تخمدان‌ ها و شکم و بررسی آزمایشگاهی هورمون ‌های مختلف و تعیین سن استخوانی نیز اغلب انجام می ‌شود. در صورت طبیعی بودن معاینات و آزمایش ‌ها، حتماً باید هر ۶ ماه یک بار از سوی پزشک بررسی انجام شود.

عوامل ژنتیکی نظیر سابقه بلوغ زودرس در والدین و اختلالات هورمونی و کروموزومی نظیر اختلالات عملکرد غدد هیپوتالاموس و هیپوفیز، تیروئید و اختلالت غدد فوق کلیوی و غدد جنسی می باشد که اغلب با علائم دیگر ناشی از اختلال زمینه ای غده درگیر همراه است به عنوان مثال در گیری غده تیروئید علاوه بر تحت تاثیر قرار دادن فرایند بلوغ با علائم دیگری مانند اختلال در وضعیت اجابت مزاج، رشد و کیفیت موها، خشکی یا رطوبت غیر عادی .پوست، اضطراب، تپش قلب و …. همراه می باشد

یکی دیگر از علل که در جوامع امروزی جای تامل بیشتری دارد عوامل محیطی و خارجی هستند که شاید در حال حاضر شایع ترین علت این عارضه را تشکیل می دهند که در ادامه به چند مورد اشاره می کنم.

  1. استفاده کنترل نشده کودکان از وسایل الکترونیکی ارتباطی نظیر گوشی های موبایل تبلت ها کامپیوتر و گشت و گذارهای کنترل نشده در فضاهای مجازی نظیر اینترنت و تماشای برنامه های تلویزیونی خصوصا شبکه های ماهواره ای که مناسب سن کودک نمی باشد یکی از علل شایع بلوغ زودرس در کودکان می باشد.
  2. استفاده از مواد غذایی حاوی مواد نگهدارنده مانند غذاهای آماده و کنسرو شده و فست فودها و مصرف زیاد ترکیبات حاوی کافئین مانند شکلات قهوه و نسکافه و همچنین استفاده بی رویه از مکمل های دارویی و ترکیبات حاوی زینک یکی دیگر از علل رایج بلوغ زودرس در کودکان امروزی می باشد.

۳٫دیر خوابیدن کودک در هنگام شب و عادت به شب بیداری نیز از علل زمینه ساز بلوغ زودرس می باشد.

۴٫یکی دیگر از علل زمینه ساز این اختلال محیطی است که کودک در آن محیط پرورش می یابد دوستان، اطرافیان، محیط مدرسه و منزل اگر کنترل نشده و دور از مسائل اخلاقی و ارتباطات سالم باشد سبب آگاهی بیشتر کودکان از مسائل جنسی و نهایتا منجر به بروز بلوغ زودرس می گردد.

عارضه اصلی بلوغ زودرس در کودکان جدای از اینکه اغلب به علت پایین بودن سن ممکن است شرایط روحی پذیرش تغییرات جسمی را نداشته باشند اختلال رشد نهایی قد این کودکان است که علی رغم اینکه ممکن است در زمان بروز عارضه از هم سن  و سالان خود از قد و قواره بلندتری بر خوردار باشند ولی نهایتا به علت زودتر بسته شدن صفحات رشد استخوانی مقداری از رشد قدی مطلوب خود را از دست می دهند بطوری که اغلب به ازای هر سال تعجیل در بلوغ حدود ۵ تا ۶ سانتیمتر از قد مطلوب ونهایی آنان کاسته خواهد شد.

علائم و نشانه ها

‌در دختران، علائم ابتدا با بزرگ ‌شدن سینه‌ ها به شکل یک‌ طرفه یا دو طرفه ظاهر می ‌شود و بعد از آن موهای زهار و زیر بغل دیده می ‌شود و پریود شدن در مرحله انتهایی است. جوش نیز در صورت این کودکان دیده می‌ شود.‌ در‌ ‌پسران نخستین علامت، بزرگ شدن بیضه و سپس بلوغ دیگر اجزای اندام تناسلی است. صدای این کودکان ضخیم و موهای صورت، زودتر از زمان معمول آن ظاهر می ‌شود.

در واقع، آگاهی والدین از نشانه‌ های بلوغ زودرس و مراجعه زود و به ‌موقع، موفقیت درمان را به ‌دنبال دارد. نکته مهم این است که هوش این کودکان طبیعی و حتی در مواردی بالاتر از کودکان هم سن خودشان است ولی به‌ دلیل تغییرات ظاهری و نیز تأثیر هورمون ‌ها، ممکن است دچار اختلالات رفتاری، حالت‌ های تهاجمی و حتی افسردگی شوند.

والدین باید با ایجاد یک رابطه صادقانه و دوستانه با دختر یا پسر مبتلای خود، برای او توضیح دهند که پیدایش این تغییرات در چه سنی طبیعی است و حالا که در او به‌ صورت زودرس ایجاد شده، چه مراقبت ‌ها و درمان‌ هایی ضروری است. ارتباط والدین با مربیان و معلمان آموزشی آن ها، در برقراری ارتباط دوستانه این کودکان با هم سن و سال‌ های خود بسیار حیاتی است.

در محیط مدرسه است که بی ‌توجهی به شرایط جسمی و روحی این کودکان باعث بروز مشکلات روانی جدی می ‌شود و بنابراین معلمان آگاه و دلسوز در برقراری ارتباط طبیعی بین این کودکان و همکلاسی های شان نقش کلیدی دارند.

در برخی موارد، روش‌ های جراحی برای درمان توده ‌هایی که در مغز به‌ صورت نابجا، هورمون ترشح می‌ کنند، استفاده می ‌شود.

جلوگیری از بلوغ زودرس

راه حل پیشگیری به تغذیه و توجه به رشد مناسب فرد بستگی دارد. والدین باید از چاقی مفرط فرزندان شان پیشگیری کنند و به هیچ وجه مرغ و تخم مرغ ماشینی و فراورده های هورمونی را به خصوص به دختران خود ندهند. آمپول های تزریقی برای جلوگیری از بلوغ زودرس نیز بسیار مضر می باشند و استفاده از آن به هیچ عنوان پیشنهاد نمی شود. همان طور که مصرف داروهایی کە ممکن است منجر به بلوغ جنسی زودرس شود نیز اصلا مناسب نیست. والدین باید مراقب باشند با دیدن علائم اولیه اگر لزومی به درمان بود حتما درصدد درمان برآیند.

نکته مهم این است که هوش این کودکان‌ ‌طبیعی و حتی در مواردی بالاتر از کودکان هم‌سن است.

ba3086

راه های درمان

هنگامی‌که بلوغ در سنین پایین شروع شود، رشد قدی کودکان بیشتر می‌شود و به نسبت کودکان همسن خود، قد بلندتری خواهند داشت، ولی پس از ۲ یا ۳ سال، رشد قدی متوقف می‌شود و آنها در نهایت بزرگسالان کوتاه قدی خواهند شد. از نظر شکل جسمی و ظاهری بدن نیز ممکن است مشکلاتی دیده ‌شود. به علاوه، از نظر روانی نیز این کودکان دچار مشکلات زیادی خواهند شد.

رشد سینه‌ها یا ایجاد قاعدگی در دختران کم‌سن یا رویش‌ موهای صورت و کلفتی صدا در پسران کم‌سن در مقایسه با سایر همسالان خود، باعث بروز اضطراب شدید در این کودکان و والدین آنها می‌شود.بنابراین درمان بلوغ زودرس باید بسیار زود شروع شود (قبل از سن استخوانی ۱۲ سال برای دختران و ۱۳ سال برای پسران)‌.

در صورت موفقیت، پزشک درمان را تا رسیدن کودک به سن طبیعی بلوغ ادامه می‌دهد و سپس قطع می‌کند تا بلوغ به طور طبیعی پیش برود.

در واقع، آگاهی والدین از نشانه‌‌های بلوغ زودرس و مراجعه زود و به موقع، موفقیت درمان را به دنبال دارد.

نکته مهم این است که هوش این کودکان طبیعی و حتی در مواردی بالاتر از کودکان همسن خودشان است، ولی به دلیل تغییرات ظاهری و نیز تاثیر هورمون‌ها، ممکن است دچار اختلالات رفتاری، حالت‌های تهاجمی و حتی افسردگی شونددر برخی موارد، روش‌های جراحی برای درمان توده‌هایی که در مغز به صورت نابجا هورمون ترشح می‌کنند، استفاده می‌شود.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *