سنگ غدد بزاقی؛ علت،علائم و درمان

Salivary-duct-stones

سنگ‌های غددبزاقی توده‌ای از مواد معدنی متبلور هستند که بعد از شکل‌گرفتن در غدد بزاق، در مجاری بزاق انباشته می‌شوند. این سنگ‌ها معروف ‌به سنگ‌های مجرای بزاقی هستند و شیوع آن‌ها بیش‌تر در بین بزرگسالان میانسال می‌باشد. سنگ‌ها از شایع‌ترین علل انسداد مجرای بزاقی هستند.

از آن‌جایی‌که این سنگ‌ها موجب درد در ناحیه دهان می‌شوند، گاهی‌ اوقات پزشکان با معاینه دهان بیمار به‌راحتی می‌توانند بیماری را تشخیص و خدمات پزشکی لازم جهت درمان را ارائه دهند. با تمام این ‌حرف‌ها باید خاطرنشان کرد که این سنگ‌ها به‌ ندرت موجب مشکلات حاد می‌شوند و از طرفی در خانه نیز قابل درمان هستند. اگر سنگ‌ها بزرگ باشند باید حتما تخلیه شوند. افرادی که غددبزاقی آن‌ها به‌طور مکرر سنگ تولید می‌کنند و یا آسیب غددبزاقی آن‌ها جبران‌ناپذیر است، طی عمل‌جراحی از بدن بیمار خارج می‌شود.

متخصص گوش‌‌ وحلق و بینی تنها کسی است که به‌دلیل تخصص در این حوزه می‌تواند بیماری را تشخیص و بهترین نوع درمان را ارائه نماید. فراموش نکنید هر چه سریع‌تر به متخصص مراجعه کنید، زودتر بیماری شما درمان خواهد شد. دکتر اکبری با تخصص خود در حوزه گوش و حلق و بینی، می‌تواند کمک فراوانی به تشخیص، درمان و کنترل این بیماری کند. اگر بیمار مشکوک به سنگ غددبزاقی باشد، پزشک در وهله اول بیمار را معاینه کرده و بعد از تشخیص سنگ،  درمان مناسب را به بیمار ارائه می‌دهد. برای دریافت مشاوره از متخصص مربوطه یا جهت رزرو نوبت می توانید با شماره‌ ۲۲۲۸۳۰۰۰-۰۲۱ تماس حاصل فرمایید .

علت


Salivary-duct-stones1

ترکیبات موجود در بزاق دهان مانند فسفات کلسیم و کربنات کلسیم ممکن است متبلور شده و به سنگ تبدیل شوند. اندازه سنگ‌های غددبزاق معمولا از چند میلیمتر تا ۲ سانتی‌متر متغیر است. وقتی سنگ‌ها، مجرای بزاق را مسدود می‌کنند بزاق در غدد جمع شده و موجب تورم غدد می‌گردد. علت اولیه تشکیل سنگ‌ها هنوز به‌وضوح مشخص نیست. چند عامل، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد که در این قسمت به معرفی برخی از آن‌ها می‌پردازیم:

  • مصرف دارو: مصرف برخی از داروها مانند داروی فشارخون و آنتی‌هیستامین موجب کاهش میزان تولید بزاق در غددبزاق می‌شود.
  • کم‌آبی بدن: کمبود آب در بدن می‌تواند یکی از علت‌های تشکیل سنگ غددبزاقی باشد.
  • تغذیه ناکافی: خوردن کم غذا موجب کاهش تولید بزاق در دهان می‌شود.

علائم


درد در صورت، دهان و یا گردن در حین خوردن و یا قبل از خوردن از مهمترین علائم سنگ غددبزاقی است. علت این امر تولید بزاقی است که توسط غددبزاق صورت می‌گیرد تا غذا نرم و بلع آن راحت شود. وقتی بزاق نمی‌تواند از مجرای بزاق عبور کند داخل غده انباشته شده وموجب تورم غده‌بزاق و درد ناشی از آن می‌شود. حساسیت و تورم در ناحیه صورت، دهان و گردن  گاهی‌اوقات خشکی دهان و دشواری در بلعیدن و یا باز کردن دهان از دیگر علائم شایع سنگ غددبزاقی است. تجمع بزاق در غدد بزاقی گاهی موجب عفونت باکتریایی می‌شود. تب، برگشتن طعم دهان و سرخی اطراف غددبزاقی ازعلائم عفونت باکتریایی است.

سنگ غددبزاقی در کجا تشکیل می‌شود؟


 سه جفت غده ‌بزاقی در دهان وجود دارد. سنگ‌های غددبزاقی معمولا در غددبزاقی تحت‌ فکی تشکیل می‌شوند. این غدد در طرفین فک و پشت دهان قرار دارند. برخی از سنگ‌ها نیز در غدد بناگوشی تشکیل می‌شوند. این غدد مقابل گوش و طرفین صورت قرار دارند. سنگ‌های غددبزاقی تحت‌ فکی معمولا بزرگتر از سنگ‌های غددبزاقی بناگوشی هستند. ممکن است ۱ یا چند سنگ در مجرای بزاقی فرد وجود داشته باشد. ۲۵% از افراد مبتلا به این بیماری معمولا بیش‌ از یک سنگ در مجرای بزاقی آن‌ها مشاهده شده‌است.

تشخیص


Salivary-duct-stones2

گاهی‌ اوقات متخصص گوش و حلق و بینی با معاینه دهان بیمار می‌تواند سنگ را ببیند درغیر این‌صورت مجبور می‌شود با کمک اشعه‌ایکس اقدام به تشخیص ‌کند. اگر سنگ با اشعه‌ایکس تشخیص داده نشد، اسکن‌های دقیق‌ترتجویز می‌شود. این اسکن‌ها عبارتند از:

  • سی‌تی‌اسکن: در این روش با کمک اشعه‌ ایکس و کامپیوتر، تصاویر دقیقی از داخل سر و گردن بیمار گرفته می‌شود.
  • ام‌آر‌آی اسکن: در این روش با کمک میدان مغناطیسی و امواج رادیویی تصاویر بسیار دقیق تهیه می‌شود.

درمان‌های گیاهی


انجام برخی از فعالیت‌ها به از بین رفتن سنگ غددبزاقی کمک فراوانی می‌کند. مکیدن چندقطره آب‌لیمو و نوشیدن مقدار زیاد مایعات تاثیر خوبی در دفع سنگ‌ها دارد. هدف از این کار افزایش تولید بزاق و هدایت سنگ به بیرون مجرای بزاقی است. گاهی‌اوقات گرما و ماساژ آرام محل غدد نیز کمک شایانی به دفع سنگ‌ها می‌کند.

درمان‌های پزشکی


Salivary-duct-stones3

 اگر درمان خانگی تاثیری بر دفع سنگ‌ها نداشت، پزشک سعی می‌کند با اعمال فشار به طرفین مجرا، سنگ را تحریک کند. سنگ‌هایی که بزرگ هستند و درعمق مجرا قرار دارند باید از طریق جراحی تخلیه شوند.

در برخی موارد پزشک مجبور است برای دفع راحت سنگ‌ها، آن‌ها را از طریق ” شوک موج” خرد کند. این روش مدرن شکستن سنگ‌های غددبزاقی به “شکستن سنگ خارج از بدن با شوک موج” یا (ESWL) معروف است. در طی این فرایند امواج صوتی با انرژی بالا، سنگ‌ها را به قطعات ریز تبدیل کرده تا از طریق مجرای بزاق  راحت دفع ‌شوند. برای این‌که بیمار درد کمتری را احساس کند، به او مسکن تجویز می‌شود و یا به‌ صورت عمومی بیهوش می‌شود. این روش مدرن نه ‌تنها برای شکستن سنگ غددبزاقی کاربرد دارد بلکه برای شکستن سنگ‌های دیگرموجود در بدن از جمله سنگ کلیه و مثانه نیز تاثیر دارد. اگر غددبزاقی بیمار دچار عفونت باکتریایی شود پزشک با تجویز داروی آنتی‌بیوتیک اقدام به درمان عفونت می‌کند.

رفع سنگ غددبزاقی

Salivary-duct-stones6

  سنگ‌هایی که بزرگ هستند و دفع آن‌ها بسیار دشوار است معمولا با جراحی و ایجاد شکاف کوچک در دهان تخلیه می‌شوند. جراح با ایجاد برش کوچک در دهان بیمار و بعد از دیدن سنگ در مجاری، اقدام به تخلیه سنگ کرده و در پایان، برش دهان را بخیه می‌زند. دوره بهبود بیماری طولانی نیست اما ممکن است با درد خفیف توام باشد و بعد از گذشت چند روز برطرف شود.  بنابراین توصیه می‌کنیم که در این دوران صبر و شکیبایی خود را حفظ کنید. وجود برخی ناراحتی‌ها و دردها در روز بعد از جراحی کاملا طبیعی است. پزشکان معمولا دستورالعمل‌های مراقبتی خاصی را برای دوران بعد از جراحی به بیماران ارائه می‌دهند.

برخی از پزشکان برای دفع سنگ‌های غددبزاقی به تکنیک درمانی جدید و کم تهاجمی به نام “سیالو آندوسکوپی” متوسل می‌شوند. دراین روش یک کانولای دارای دوربین ازمجرا عبور داده می‌شود تا سیستم مجرای بزاق و محل دقیق سنگ نمایش داده ‌شود. جراح با کمک ابزار میکرو،  سنگ را تخلیه و انسداد را برطرف می‌کند. این عمل تحت بیهوشی موضعی و یا بیهوشی عمومی سبک صورت می‌گیرد. بیمار بعد از اتمام جراحی و بدون نیاز به بستری می تواند به منزل برود. افرادی که غددبزاقی آن‌ها سنگ‌ساز است و یا دچار آسیب جبران‌ناپذیری شده، غددبزاقی آن‌ها طی عمل جراحی برداشته می‌شوند.

درآوردن غددبزاقی

Salivary-duct-stones7

دراغلب موارد سنگ غدد بزاقی بدون هیچ عوارضی تخلیه و دفع می‌شود. اگر غددبزاقی بیمار سنگ‌ساز است ویا دچار عفونت شده شاید پزشک توصیه کند غددبزاقی بیمار طی عمل جراحی از بدن او خارج شود. از آن‌ جایی‌که غدد بزاقی بسیاری در بدن وجود دارند بنابراین درآوردن یک غده‌ بزاقی مشکلی در تولید بزاق بوجود نخواهد کرد. با تمام این حرف‌ها هیچ کدام از این جراحی‌ها بدون عوارض و خطر نیستند. قبل از اقدام به جراحی با پزشک خود در خصوص عوارض و خطرات جراحی مشاوره کنید.

در جراحی حذف غدد بزاقی از بدن،  بیمار به‌ صورت عمومی بیهوش می‌شود تا دردی احساس نکند. بعد از بیهوش شدن بیمار، جراح برش کوچکی به طول ۵ سانتی‌متر در قسمت بالای گردن درست زیر خط فک ایجاد می‌کند. بعد از درآوردن غده‌بزاقی، محل برش بخیه می‌شود. بخیه‌ها یک هفته بعد از جراحی کشیده می‌شوند. در انتهای جراحی به‌ منظور تخلیه خون، لوله کوچکی زیرزخم کار گذاشته می‌شود. وجود این لوله موقت است و یک روز بعداز جراحی از بدن بیمار خارج می‌شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *