ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) یکی از شایعترین ویروسهای منتقله از راه تماس جنسی در سراسر جهان است. بیش از ۱۵۰ نوع مختلف از این ویروس شناسایی شدهاند که برخی از آنها میتوانند باعث ایجاد زگیل تناسلی و برخی دیگر موجب بروز سرطان دهانه رحم، مقعد یا گلو شوند.
در این مقاله به بررسی علمی، راههای انتقال، روشهای پیشگیری و نقش واکسن گارداسیل در کنترل ویروس HPV میپردازیم.
ویروس HPV چیست؟
HPV مخفف عبارت Human Papillomavirus است. این ویروس فقط میتواند در سلولهای پوست یا سلولهای سطح مخاطی زندگی کند؛ از جمله در:
- دهانه رحم
- واژن
- مقعد
- آلت تناسلی
- مجرای ادراری
- گلو و دهان
بیشتر افراد در طول زندگی خود حداقل یکبار با HPV تماس پیدا میکنند، حتی اگر فقط یک شریک جنسی داشته باشند. در بسیاری از موارد، بدن بهطور طبیعی ظرف ۲ سال ویروس را از بین میبرد.
راههای انتقال ویروس HPV
ویروس HPV از طریق تماس مستقیم پوستی یا مخاطی در هنگام فعالیت جنسی منتقل میشود، از جمله:
- رابطهی واژینال (دخول)
- رابطهی مقعدی (آنال)
- رابطهی دهانی (اورال سکس)
نکته مهم این است که حتی بدون دخول نیز تماس پوستی ناحیه تناسلی میتواند منجر به انتقال ویروس شود.
اغلب افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند اما میتوانند ناقل باشند.
آیا ویروس HPV از استخر یا توالت فرنگی منتقل میشود؟
ویروس HPV برای بقا و انتقال، نیاز به تماس مستقیم با سلولهای زنده پوست یا مخاط انسان دارد (مثل نواحی تناسلی، دهان یا مقعد).
این ویروس در محیطهای بیرونی مثل آب، سطوح خشک یا کلردار استخر نمیتواند مدت زیادی زنده بماند، چون:
- فاقد پوشش محافظ مقاوم است.
- در برابر رطوبت، کلر، و تغییر دما حساس است.
- بدون حضور در بافت زنده، سریع از بین میرود.
به همین دلیل، تماس غیرمستقیم مثل نشستن روی صندلی توالت، استفاده از استخر، یا حوله مشترک راه انتقال HPV نیست.(Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – HPV Transmission)
حتی اگر خطر انتقال HPV وجود ندارد، رعایت موارد زیر برای جلوگیری از سایر عفونتهای پوستی و باکتریایی توصیه میشود:
- در استخرها از لباس شنا و حوله شخصی استفاده کنید.
- در سرویسهای بهداشتی عمومی، قبل از نشستن سطح توالت را با دستمال بپوشانید یا تمیز کنید.
- همیشه دستها را پس از استفاده از توالت بشویید.
انواع ویروس HPV
ویروسهای HPV به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
HPV کمخطر
این نوع از ویروس باعث ایجاد زگیل پوستی یا تناسلی میشود و بهندرت خطرناک است. انواع ۶ و ۱۱ از این گروه هستند و عامل بیش از ۹۰٪ زگیلهای تناسلی محسوب میشوند.
HPV پرخطر
برخی از انواع HPV میتوانند سلولهای بدن را تغییر داده و منجر به سرطان دهانه رحم، مقعد یا گلو شوند. انواع ۱۶ و ۱۸ مهمترین ویروسهای پرخطر هستند که مسئول حدود ۷۰٪ موارد سرطان دهانه رحم میباشند.
علائم ابتلا به HPV
اکثر افراد هیچ نشانهای از آلودگی به HPV ندارند، اما در برخی موارد ممکن است موارد زیر دیده شود:
- زگیل در ناحیه تناسلی، مقعد یا دهان
- تغییرات غیرطبیعی در سلولهای دهانه رحم (در تست پاپ اسمیر)
- ضایعات یا زخمهای مکرر در نواحی مخاطی
تشخیص قطعی فقط با تست HPV DNA یا پاپ اسمیر انجام میشود.
تفاوت پاپ اسمیر و تست HPV
| ویژگی | پاپ اسمیر | تست HPV |
|---|---|---|
| هدف | بررسی تغییرات سلولی دهانه رحم | تشخیص وجود ویروس HPV |
| نتیجه | نشان میدهد سلولها طبیعی هستند یا خیر | مشخص میکند نوع HPV کمخطر یا پرخطر است |
| زمان انجام | هر ۳ تا ۵ سال (در زنان بالای ۲۵ سال) | معمولاً همزمان با پاپ اسمیر انجام میشود |
روشهای پیشگیری از ویروس HPV

هیچ درمان قطعی برای HPV وجود ندارد، اما با چند اقدام میتوان از ابتلا جلوگیری کرد:
- تزریق واکسن گارداسیل (Gardasil): مؤثرترین روش برای پیشگیری از انواع کمخطر و پرخطر HPV.
- استفاده از کاندوم: تا حدی خطر انتقال را کاهش میدهد اما محافظت کامل ایجاد نمیکند.
- کاهش تعداد شرکای جنسی: احتمال تماس با فرد آلوده را کم میکند.
- انجام تستهای منظم: پاپ اسمیر و تست HPV برای شناسایی زودهنگام عفونتها.
- رعایت بهداشت جنسی و واکسیناسیون شریک جنسی.
⚠️ نکته: HPV از طریق استخر، توالت عمومی یا سطوح منتقل نمیشود.
واکسن گارداسیل و تأثیر آن
واکسن گارداسیل (Gardasil) با تقلید از پوشش بیرونی ویروس، بدن را تحریک به ساخت آنتیبادی محافظتی میکند.
در نتیجه بدن در برابر ویروس واقعی مصون میشود.
انواع واکسن HPV
- گارداسیل ۴ ظرفیتی: محافظت در برابر انواع ۶، ۱۱، ۱۶ و ۱۸
- گارداسیل ۹ ظرفیتی: محافظت در برابر ۹ نوع از HPV (از جمله ۶، ۱۱، ۱۶، ۱۸، ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲، ۵۸)
بهترین زمان تزریق
- دختران و پسران بین ۱۱ تا ۱۳ سال
- تا سن ۴۵ سالگی نیز اثرگذاری دارد، بهویژه اگر فرد هنوز آلوده نشده باشد.
تعداد دوز
- ۲ دوز برای افراد زیر ۱۵ سال
- ۳ دوز برای افراد بالای ۱۵ سال
درمان HPV
درمان مستقیم برای از بین بردن ویروس وجود ندارد، اما:
- سیستم ایمنی قوی در بیشتر افراد ویروس را ظرف ۲ سال پاک میکند.
- زگیلهای تناسلی با دارو، کرایوتراپی (انجماد)، لیزر یا جراحی قابل درماناند.
- در موارد پرخطر، پیگیری منظم و انجام تستها ضروری است.
تفاوت واکسن گارداسیل با پاپیلوگارد و بررسی علمی ایمنی آنها
ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) یکی از شایعترین ویروسهای منتقلشونده از طریق تماس پوستی و جنسی است که میتواند باعث زگیل تناسلی و در برخی موارد سرطان دهانه رحم و سایر سرطانهای ناحیه تناسلی شود. برای پیشگیری از این ویروس، دو واکسن شناختهشده در دسترس هستند:
- گارداسیل (Gardasil)
- گارداسیل ایرانی یا پاپیلوگارد (Papilloguard)
تفاوت در نوع واکسن و فناوری ساخت
واکسنها از نظر روش تولید و نوع ماده فعال به چند دسته تقسیم میشوند:
| نوع واکسن | مثال | توضیح |
|---|---|---|
| ویروس زنده ضعیفشده (Live Attenuated) | سرخک، سرخجه، اوریون | شامل نسخه ضعیفشده ویروس زنده است. |
| ویروس غیرفعال (Inactivated) | فلج اطفال تزریقی | شامل ویروس کشتهشده است. |
| نوترکیب (Recombinant / Subunit) | 💉 گارداسیل، پاپیلوگارد، واکسن هپاتیت B | حاوی فقط بخشی از پروتئین سطح ویروس است، بدون ویروس زنده یا ژنوم. |
هر دو واکسن گارداسیل و پاپیلوگارد از نوع نوترکیب (Recombinant Subunit) هستند و هیچ ویروس زنده یا ضعیفشدهای در آنها وجود ندارد.
🧬 ترکیبات و تفاوتهای علمی پاپیلوگارد و گارداسیل
در این بخش ترکیبات فعال و فناوری ساخت دو واکسن پاپیلوگارد (ایرانی) و گارداسیل (آمریکایی) را مقایسه میکنیم تا مشخص شود هرکدام چه سویههایی از ویروس HPV را پوشش میدهند و از چه روش علمی برای ایجاد ایمنی استفاده میکنند.
واکسن پاپیلوگارد (Papilloguard)
- ساخت ایران
- حاوی پروتئین L1 ویروس HPV نوع 16 و 18 (دو نوع پرخطر مرتبط با سرطان دهانه رحم)
- از فناوری ذرات شبهویروسی (VLP) استفاده میکند که فقط پوستهی ویروس را دارد، بدون DNA
- فاقد هرگونه ویروس زنده یا ضعیفشده
- نوع سلول تولیدکننده: سلولهای حشرهای (Baculovirus System)
واکسن گارداسیل (Gardasil 9)
- تولید شرکت آمریکایی Merck
- حاوی پروتئین L1 از ۹ نوع ویروس HPV (انواع ۶، ۱۱، ۱۶، ۱۸، ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸)
- از فناوری مشابه (VLP) بهره میبرد اما با سلولهای مخمر (Yeast System) تولید میشود
- حاوی مواد کمکی مانند آلومینیوم هیدروکسیفسفات، هیستیدین و پلیسوربات ۸۰ برای تحریک ایمنی بهتر
- تاییدشده توسط FDA و EMA برای سنین ۹ تا ۴۵ سال
تزریق گارداسیل در فرمانیه تهران
کلینیک تخصصی دکتر اکبری در فرمانیه، از مراکز معتبر و مورد تأیید وزارت بهداشت برای تزریق واکسن گارداسیل است. این مرکز با تیم پزشکی مجرب، شرایط نگهداری استاندارد واکسن و مشاوره پیش از تزریق، خدماتی ایمن و کاملاً تخصصی ارائه میدهد.
برای دریافت نوبت و اطلاع از قیمت روز واکسن، وارد صفحه رزرو نوبت تزریق گارداسیل در فرمانیه شوید.
English

