هورمون گرلین و نقش آن در جراحی‌های چاقی

هورمون گرلین (Ghrelin)، که اغلب به عنوان «هورمون گرسنگی» شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین تنظیم‌کننده‌های اشتها، انرژی و وزن بدن است. این هورمون پپتیدی ۲۸ آمینواسیدی عمدتاً توسط سلول‌های X/A در فوندوس معده ترشح می‌شود و نقش کلیدی در تحریک اشتها و افزایش مصرف انرژی دارد. گرلین علاوه بر ارسال سیگنال گرسنگی به مغز، اثرات متابولیک مهمی روی ذخیره و مصرف انرژی در بدن دارد و در فرآیندهای مربوط به رشد و تکامل بدن نیز نقش دارد.

این مقاله به بررسی علمی گرلین، تغییرات آن در طول زندگی، تفاوت‌ها در افراد لاغر و چاق، و تأثیر جراحی‌های چاقی شامل اسلیو معده، بای‌ پس معده و مینی‌بای‌ پس معده می‌پردازد. این مقاله توسط کلینیک دکتر اکبری تهیه شده است، مرکزی با تخصص در جراحی‌های چاقی، زیبایی صورت و بدن، جراحی مخصوص بانوان و آقایان و کلینیک تخصصی پست مو، که همواره پایش علمی و مراقبت کامل بیماران را در اولویت قرار می‌دهد.

گرلین چیست و چگونه عمل می‌کند؟

گرلین یک هورمون پپتیدی است که به صورت عمده توسط معده ترشح می‌شود، ولی در کبد، روده و برخی بافت‌های دیگر نیز در مقادیر کمتر تولید می‌شود. این هورمون مستقیماً روی هیپوتالاموس مغز اثر می‌گذارد و حس گرسنگی را تحریک می‌کند. علاوه بر نقش تحریک اشتها، گرلین بر متابولیسم گلوکز، ذخیره چربی، عملکرد قلب و ریه و حتی سیستم ایمنی نیز اثرگذار است.

یکی از ویژگی‌های مهم گرلین، نوسان آن در طول روز و ارتباط با وعده‌های غذایی است. سطح گرلین پیش از غذا افزایش می‌یابد و پس از غذا خوردن کاهش پیدا می‌کند. این مکانیسم باعث تنظیم طبیعی مصرف انرژی و کنترل وزن می‌شود.

تغییرات گرلین در طول زندگی

این هورمون در هر کدام از دوره زندگی افراد متفاوت عمل می‌کند.

دوران کودکی و نوجوانی

در کودکی، سطح گرلین نسبتاً بالا است و نقش مهمی در افزایش اشتها و رشد بدن دارد. این هورمون کمک می‌کند تا کودک انرژی کافی برای فعالیت‌های روزانه و رشد بدنی دریافت کند.

در نوجوانی، با شروع بلوغ و تغییرات هورمونی، ترشح گرلین کمی کاهش می‌یابد، اما همچنان نقش مهمی در تنظیم رفتار غذایی، ذخیره چربی و افزایش انرژی دارد. این تغییرات باعث می‌شود نوجوانان نیاز بیشتری به غذا داشته باشند، اما پاسخ طبیعی به سیگنال‌های سیری حفظ شود.

جوانی و بزرگسالی

در جوانی، گرلین به تنظیم مصرف انرژی و وزن بدن کمک می‌کند. افرادی که وزن طبیعی دارند، پاسخ گرلین به وعده غذایی مناسب است؛ پس از غذا خوردن سطح آن کاهش یافته و احساس سیری ایجاد می‌شود.

در افراد دارای چاقی مفرط، این پاسخ کاهش یافته و مقاومت نسبت به اثرات گرلین ایجاد می‌شود. به این معنا که حتی پس از خوردن غذا، کاهش گرلین کافی رخ نمی‌دهد و فرد همچنان احساس گرسنگی می‌کند. این پدیده یکی از دلایل مشکل کنترل اشتها و افزایش وزن در افراد چاق است.

میانسالی و سالمندی

با افزایش سن، سطح پایه گرلین کاهش می‌یابد و عملکرد آن در تحریک اشتها و تنظیم انرژی مختل می‌شود. کاهش فعالیت فیزیکی، تغییرات هورمونی و افزایش احتمال مقاومت به گرلین، می‌تواند باعث افزایش وزن و یا اختلالات متابولیک شود.

گرلین در افراد لاغر و چاق

افراد لاغر

در افراد لاغر، سطح پایه گرلین معمولاً نرمال یا کمی بالاتر است. پس از وعده‌های غذایی، کاهش گرلین باعث ایجاد احساس سیری طبیعی می‌شود و مصرف کالری با نیاز بدن همخوانی دارد.

افراد دارای چاقی مفرط

در افراد چاق، سطح پایه گرلین ممکن است پایین‌تر باشد، اما مقاومت به اثرات آن باعث می‌شود که احساس سیری به طور کامل ایجاد نشود. این امر منجر به افزایش مصرف کالری و دشواری در کاهش وزن می‌شود.

تاثیر جراحی‌های چاقی بر گرلین

جراحی‌های چاقی علاوه بر کاهش حجم معده، اثرات هورمونی و متابولیک قابل توجهی ایجاد می‌کنند که نقش مهمی در موفقیت طولانی‌مدت کاهش وزن دارند. در ادامه تأثیر جراحی‌های رایج در کلینیک دکتر اکبری بر گرلین توضیح داده شده است.

اسلیو معده

در اسلیو معده، بخش بزرگی از فوندوس معده برداشته می‌شود، که اصلی‌ترین منبع ترشح گرلین است. کاهش سطح گرلین منجر به کاهش اشتها و حجم وعده غذایی می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهند که کاهش گرلین پس از اسلیو می‌تواند تا ۶۰ درصد باشد و این تغییر مستقیماً با موفقیت کاهش وزن مرتبط است.

بای‌ پس معده

در بای‌ پس معده، غذا از بخش بالایی معده عبور کرده و وارد روده کوچک می‌شود. این تغییر مسیر باعث کاهش متوسط گرلین و افزایش ترشح هورمون‌های سیری مانند GLP-1 و PYY می‌شود. این ترکیب کاهش اشتها و بهبود پاسخ متابولیک به غذا را ایجاد می‌کند و در کنترل قند خون و کاهش وزن پایدار بسیار موثر است.

مینی‌بای‌ پس معده

مینی‌بای‌ پس معده ترکیبی از محدودیت معده و تغییر مسیر روده است. اثرات آن مشابه بای‌ پس کلاسیک است و شامل کاهش گرلین و افزایش هورمون‌های سیری است. این روش برای بیمارانی که نیاز به کاهش وزن متوسط تا زیاد دارند، گزینه‌ای بسیار موثر است و کاهش اشتهای پایدار را فراهم می‌کند.

جدول مقایسه‌ای تغییرات گرلین و اثرات جراحی‌های چاقی

نقش کلینیک دکتر اکبری در جراحی‌های چاقی

در کلینیک دکتر اکبری، تیم تخصصی ما با تکیه بر تحقیقات علمی و استانداردهای بین‌المللی، تمامی مراحل جراحی‌های چاقی شامل اسلیو، بای‌ پس و مینی‌بای‌ پس معده را با دقت انجام می‌دهد. علاوه بر جراحی چاقی، کلینیک دارای دپارتمان‌های تخصصی زیر است:

• جراحی زیبایی صورت و بدن
• جراحی مخصوص بانوان و آقایان
• کلینیک تخصصی پست مو

این ساختار جامع باعث می‌شود بیماران علاوه بر کاهش وزن، بهبود سلامت کلی و کیفیت زندگی را تجربه کنند. پایش علمی و بررسی هورمونی پس از جراحی به بیماران کمک می‌کند تا تغییرات گرلین و سایر هورمون‌ها را مدیریت کنند و به نتایج پایدار دست یابند.

نتیجه‌گیری

هورمون گرلین به‌عنوان یک تنظیم‌کننده مرکزی اشتها و انرژی، نقش کلیدی در موفقیت درمان چاقی دارد. تغییرات آن پس از جراحی‌های چاقی مانند اسلیو، بای‌ پس و مینی‌بای‌ پس معده باعث کاهش اشتها و افزایش احساس سیری می‌شوند. انتخاب نوع جراحی مناسب بر اساس وضعیت بیمار، پایش علمی و مراقبت‌های تخصصی پس از عمل، کلید موفقیت طولانی‌مدت کاهش وزن است.

در کلینیک دکتر اکبری، با ارائه خدمات جامع در دپارتمان‌های تخصصی جراحی چاقی، زیبایی و پست مو، بیماران از حمایت کامل علمی و عملی برخوردار می‌شوند. شناخت علمی هورمون گرلین و اثرات آن بر بدن، به پزشکان و بیماران کمک می‌کند تا برنامه‌های درمانی شخصی‌سازی شده و موثرتری داشته باشند.