آیا باید واکسن گارداسیل بزنیم؟ هر آنچه باید درباره HPV، رابطه جنسی و پیشگیری بدانید

تصور کنید قرار است درباره واکسن گارداسیل تصمیم بگیرید. شاید تاکنون رابطه جنسی نداشته‌اید، شاید در یک رابطه طولانی‌مدت هستید یا شاید تصور می‌کنید چون هیچ علامتی ندارید، نیازی به واکسیناسیون نیست.

اما یک سؤال مهم وجود دارد:

آیا برای محافظت در برابر HPV باید منتظر بمانیم تا ویروس وارد بدنمان شود؟

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV (Human Papillomavirus) یکی از شایع‌ترین عفونت‌های ویروسی قابل‌انتقال از طریق تماس جنسی است. بسیاری از عفونت‌های HPV بدون علامت هستند و بدن می‌تواند آن‌ها را به‌طور طبیعی کنترل کند. بااین‌حال، برخی انواع این ویروس در صورت باقی‌ماندن در بدن ممکن است به زگیل تناسلی، ضایعات پیش‌سرطانی و بعضی سرطان‌ها منجر شوند.

به همین دلیل، واکسن گارداسیل فقط موضوعی مربوط به روابط جنسی نیست؛ بلکه یکی از ابزارهای پیشگیری از عفونت‌های HPV و بیماری‌های مرتبط با آن محسوب می‌شود.

ویروس HPV چیست و چرا واکسن گارداسیل اهمیت دارد؟

HPV گروه بزرگی از ویروس‌هاست که انواع مختلفی دارد. همه انواع این ویروس خطر یکسانی ندارند.

برخی انواع HPV می‌توانند باعث ایجاد زگیل تناسلی شوند و برخی دیگر، در صورت عفونت پایدار، با سرطان‌هایی مانند موارد زیر ارتباط دارند:

• سرطان دهانه رحم
• سرطان مقعد
• سرطان آلت تناسلی
• سرطان واژن و فرج
• برخی سرطان‌های ناحیه دهان و حلق

البته ابتلا به HPV به معنی ابتلا به سرطان نیست. بیشتر عفونت‌های HPV بدون ایجاد مشکل جدی برطرف می‌شوند؛ نگرانی اصلی زمانی است که عفونت‌های پرخطر باقی بمانند و تغییرات سلولی ایجاد کنند.

واکسن گارداسیل ۹ از چه انواعی از HPV محافظت می‌کند؟

واکسن گارداسیل ۹ در برابر ۹ نوع HPV ایمنی ایجاد می‌کند:

۶، ۱۱، ۱۶، ۱۸، ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸

این انواع شامل سویه‌هایی هستند که با زگیل تناسلی و تعدادی از سرطان‌های مرتبط با HPV ارتباط دارند.

نکته مهم این است که واکسن از تمام انواع HPV محافظت نمی‌کند؛ بنابراین حتی پس از واکسیناسیون نیز رعایت مراقبت‌های پیشگیرانه و انجام غربالگری‌های توصیه‌شده اهمیت دارد.

آیا باید واکسن گارداسیل بزنیم، حتی اگر هیچ رابطه جنسی نداشته باشیم؟

در بسیاری از موارد، بله؛ واکسیناسیون پیش از مواجهه با ویروس، فرصت مناسبی برای پیشگیری فراهم می‌کند.

واکسن HPV برای پیشگیری از عفونت‌های جدید طراحی شده است، نه درمان عفونتی که از قبل در بدن وجود دارد. به همین دلیل، واکسیناسیون در سنین پایین‌تر و پیش از مواجهه احتمالی با ویروس، بیشترین فایده پیشگیرانه را دارد.

بر اساس توصیه‌های CDC:

تعداد دوزها و زمان‌بندی باید بر اساس سن شروع واکسیناسیون، شرایط ایمنی و دستورالعمل واکسن مورد استفاده تعیین شود. در افراد دارای نقص ایمنی، برنامه متفاوتی ممکن است لازم باشد.

اگر تاکنون رابطه جنسی نداشته‌ام، آیا واکسن برای من ضروری‌تر است؟

از نظر پیشگیری، نداشتن مواجهه قبلی با انواع HPV تحت پوشش واکسن می‌تواند به افزایش فایده واکسیناسیون کمک کند.

بااین‌حال، تصمیم نهایی فقط به سابقه رابطه جنسی بستگی ندارد و باید سن، شرایط سلامت، احتمال مواجهه آینده و نظر پزشک را در نظر گرفت.

واکسن گارداسیل برای پیشگیری است؛ نه مجوزی برای کنار گذاشتن سایر مراقبت‌های سلامت.

آیا واکسن گارداسیل برای افراد بالای ۲۶ سال هم مفید است؟

یکی از پرتکرارترین سؤالات این است:

«من ۲۸، ۳۰ یا ۳۵ سال دارم. آیا دیگر برای واکسن گارداسیل دیر شده است؟»

پاسخ این است که سن بالاتر از ۲۶ سال به‌تنهایی به معنی بی‌فایده‌بودن واکسن نیست، اما فایده مورد انتظار آن باید به‌صورت فردی بررسی شود.

در توصیه‌های CDC، واکسیناسیون روتین برای همه بزرگسالان بالای ۲۶ سال توصیه نشده است. برای برخی افراد ۲۷ تا ۴۵ سال، تصمیم‌گیری مشترک با پزشک می‌تواند مطرح باشد؛ زیرا احتمال مواجهه قبلی با انواع HPV افزایش یافته و واکسن عفونت موجود را درمان نمی‌کند.

چه عواملی در تصمیم‌گیری افراد بزرگسال اهمیت دارند؟

• آیا قبلاً واکسن HPV دریافت کرده‌اید؟
• آیا احتمال مواجهه جدید با HPV در آینده وجود دارد؟
• آیا عفونت HPV قبلی داشته‌اید؟
• آیا بیماری یا شرایطی دارید که بر سیستم ایمنی تأثیر بگذارد؟
• کدام واکسن و برنامه تزریق برای شما مناسب است؟

پزشک با بررسی شرایط شما می‌تواند درباره فایده احتمالی واکسیناسیون و برنامه مناسب راهنمایی کند.

آیا HPV فقط از طریق رابطه جنسی و دخول منتقل می‌شود؟

خیر. انتقال HPV به دخول محدود نیست.

یکی از باورهای نادرست درباره این ویروس این است که اگر دخول اتفاق نیفتاده باشد، احتمال انتقال HPV وجود ندارد.

HPV می‌تواند از طریق تماس نزدیک پوست با پوست در ناحیه تناسلی و تماس جنسی منتقل شود. رابطه واژینال، مقعدی و دهانی از مسیرهای شناخته‌شده انتقال هستند؛ تماس تناسلی بدون دخول نیز می‌تواند موجب انتقال شود.

آیا تماس تناسلی بدون دخول می‌تواند باعث انتقال HPV شود؟

بله.

ویروس HPV از طریق تماس مستقیم پوست و مخاط منتقل می‌شود. بنابراین، برای انتقال آن الزاماً به دخول نیاز نیست.

برای مثال، تماس نزدیک ناحیه تناسلی در شرایطی که دخول رخ نمی‌دهد، همچنان می‌تواند احتمال انتقال ویروس را ایجاد کند.

البته نمی‌توان برای هر نوع تماس، احتمال انتقال مشخصی تعیین کرد؛ زیرا عواملی مانند نوع تماس، وجود عفونت در فرد مقابل و نوع HPV بر خطر تأثیر می‌گذارند.

آیا کاندوم از انتقال HPV جلوگیری می‌کند؟

کاندوم می‌تواند احتمال انتقال HPV را کاهش دهد، اما محافظت کامل ایجاد نمی‌کند.

دلیل این موضوع آن است که HPV ممکن است بخش‌هایی از پوست ناحیه تناسلی را که با کاندوم پوشانده نمی‌شوند، درگیر کند. استفاده صحیح و مداوم از کاندوم یکی از اقدامات کاهش‌دهنده خطر است، اما جایگزین واکسیناسیون نمی‌شود.

رابطه جنسی دهانی چقدر می‌تواند خطر انتقال HPV داشته باشد؟

این بخش از مقاله اهمیت زیادی دارد؛ چون بسیاری از افراد تصور می‌کنند HPV فقط دستگاه تناسلی را درگیر می‌کند.

درحالی‌که ویروس می‌تواند دهان و حلق را نیز آلوده کند.

رابطه جنسی دهانی یکی از مسیرهای شناخته‌شده انتقال HPV به ناحیه دهان و حلق است. بااین‌حال، نمی‌توان گفت هر رابطه دهانی حتماً باعث عفونت می‌شود یا شدت خطر آن برای همه افراد یکسان است. (🔬 منبع علمی: CDC – HPV و راه‌های انتقال)

HPV دهانی چیست؟

وقتی HPV ناحیه دهان یا حلق را درگیر می‌کند، به آن عفونت دهانی HPV یا Oral HPV گفته می‌شود.

بسیاری از عفونت‌های دهانی بدون علامت هستند و در تعداد زیادی از افراد، بدن طی یک تا دو سال عفونت را کنترل می‌کند. بااین‌حال، برخی عفونت‌های پایدار با انواع پرخطر HPV می‌توانند با سرطان‌های ناحیه اوروفارنکس ارتباط داشته باشند.

آیا HPV دهانی می‌تواند لثه را درگیر کند؟

HPV می‌تواند بافت‌های مختلف دهان و حلق را آلوده کند؛ اما این موضوع به معنی آن نیست که هر عفونت HPV الزاماً به بیماری لثه منجر می‌شود.

حفره دهان شامل بخش‌هایی مانند لثه، زبان، مخاط داخلی گونه و سقف دهان است. اوروفارنکس نیز بخش‌هایی مانند لوزه‌ها و قسمت پشتی زبان را دربرمی‌گیرد.

بر اساس اطلاعات CDC، ارتباط شناخته‌شده HPV با سرطان‌های اوروفارنکس، به‌ویژه ناحیه لوزه‌ها و قاعده زبان، اهمیت بیشتری دارد. وجود HPV در دهان به‌تنهایی به معنی ابتلا به سرطان یا آسیب قطعی لثه نیست.

آیا HPV می‌تواند باعث سرطان گلو شود؟

برخی انواع پرخطر HPV با سرطان اوروفارنکس ارتباط دارند.

بااین‌حال، ایجاد سرطان معمولاً فرآیندی طولانی است و صرف وجود ویروس به معنی ایجاد سرطان نیست. عفونت پایدار، نوع ویروس و عوامل دیگر می‌توانند در خطر بیماری نقش داشته باشند.

علائمی مانند موارد زیر، به‌ویژه اگر طولانی‌مدت باشند، باید توسط پزشک بررسی شوند:

• گلودرد مداوم
• گرفتگی صدا
• دشواری بلع
• تورم غدد لنفاوی گردن
• درد گوش بدون علت مشخص
• کاهش وزن بدون دلیل

این علائم اختصاصی HPV نیستند و می‌توانند علل مختلفی داشته باشند. بنابراین، نباید صرفاً بر اساس وجود یک علامت، عفونت HPV یا سرطان را تشخیص داد.

آیا واکسن گارداسیل می‌تواند از HPV دهانی و سرطان گلو پیشگیری کند؟

این سؤال به توضیح دقیق نیاز دارد.

واکسن گارداسیل ۹ در برابر انواعی از HPV که با سرطان‌های مختلف مرتبط هستند، محافظت ایجاد می‌کند. از نظر زیستی و شواهد مربوط به پیشگیری از عفونت‌های هدف، واکسیناسیون می‌تواند در کاهش مواجهه با انواع پرخطر نقش داشته باشد.

اما باید میان محافظت در برابر عفونت HPV و اثبات مستقیم پیشگیری از تمام سرطان‌های دهان و حلق تفاوت گذاشت.

شواهد بالینی واکسن در پیشگیری از عفونت‌های هدف و بیماری‌های مرتبط با HPV قوی است؛ بااین‌حال، برای برخی پیامدهای سرطانی مانند سرطان اوروفارنکس، داده‌های مستقیم پیشگیری همچنان محدودتر از شواهد مربوط به سرطان دهانه رحم هستند.

بنابراین، نمی‌توان وعده داد که تزریق واکسن، خطر سرطان گلو را به صفر می‌رساند.

اگر از خودم محافظت کنم، چقدر از HPV دور می‌شوم؟

این یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی است که باید با صداقت پاسخ داده شود.

هیچ روش پیشگیری، از جمله واکسن گارداسیل، محافظت صددرصدی در برابر تمام انواع HPV ایجاد نمی‌کند.

اما واکسیناسیون می‌تواند احتمال ابتلا به انواع HPV تحت پوشش خود را کاهش دهد، به‌خصوص زمانی که فرد پیش از مواجهه با آن انواع واکسینه شود.

میزان محافظت به عوامل مختلفی بستگی دارد:

1. نوع واکسن دریافت‌شده
2. تعداد دوزهای دریافت‌شده
3. سن شروع واکسیناسیون
4. مواجهه قبلی با انواع HPV
5. شرایط سیستم ایمنی
6. رعایت سایر اقدامات پیشگیرانه

مطالعات واکسن HPV نشان داده‌اند که در افراد فاقد شواهد عفونت قبلی با انواع هدف واکسن، اثربخشی در پیشگیری از عفونت پایدار و ضایعات پیش‌سرطانی مرتبط با انواع واکسن بالا است. این نتایج را نباید به معنای تضمین محافظت کامل در شرایط واقعی و برای تمام افراد تفسیر کرد.

واکسن گارداسیل چه کارهایی انجام نمی‌دهد؟

واکسن:

• عفونت HPV موجود را درمان نمی‌کند.
• تمام انواع HPV را پوشش نمی‌دهد.
• تضمین نمی‌کند که فرد هرگز به HPV مبتلا نشود.
• جایگزین غربالگری سرطان دهانه رحم نیست.
• جایگزین مراقبت‌های پیشگیرانه در روابط جنسی نمی‌شود.

آیا تزریق گارداسیل بعد از ابتلا به HPV فایده دارد؟

ابتلا به یک نوع HPV به معنی ابتلا به تمام انواع تحت پوشش واکسن نیست.

بر اساس راهنمای CDC، واکسن HPV می‌تواند در افرادی که قبلاً به یک نوع HPV مبتلا شده‌اند، همچنان در برابر انواع دیگری که فرد با آن‌ها مواجه نشده است، محافظت ایجاد کند. بااین‌حال، واکسن عفونت قبلی را درمان نمی‌کند.

به همین دلیل، اگر آزمایش HPV شما مثبت شده است، تصمیم درباره واکسیناسیون باید با توجه به نوع عفونت، سن، سابقه واکسیناسیون و شرایط فردی گرفته شود.

آیا قبل از واکسن گارداسیل باید آزمایش HPV بدهیم؟

انجام آزمایش HPV برای تعیین صلاحیت دریافت واکسن، به‌طور روتین توصیه نمی‌شود.

همچنین، آزمایش HPV یا پاپ‌اسمیر نمی‌تواند مشخص کند که آیا فرد در برابر تمام انواع تحت پوشش واکسن ایمنی دارد یا خیر.

بااین‌حال، اگر فرد علائم، سابقه آزمایش غیرطبیعی یا شرایط پزشکی خاصی داشته باشد، ممکن است به بررسی و پیگیری جداگانه نیاز داشته باشد.

عوارض واکسن گارداسیل چیست؟

واکسن گارداسیل، مانند هر واکسن یا داروی دیگری، ممکن است عوارض جانبی ایجاد کند.

عوارض شایع گزارش‌شده شامل موارد زیر هستند:

• درد محل تزریق
• قرمزی یا تورم بازو
• تب
• سردرد
• احساس خستگی
• تهوع
• درد عضلانی یا مفصلی

بررسی‌های ایمنی انجام‌شده طی سال‌های استفاده از واکسن HPV، سابقه ایمنی اطمینان‌بخشی را نشان داده‌اند. بااین‌حال، واکنش‌های حساسیتی شدید ممکن است به‌ندرت رخ دهند.

چه افرادی باید پیش از تزریق با پزشک مشورت کنند؟

افرادی که سابقه واکنش آلرژیک شدید به دوز قبلی واکسن یا یکی از ترکیبات آن دارند، نباید بدون ارزیابی پزشکی واکسیناسیون را ادامه دهند.

همچنین، واکسن HPV در دوران بارداری توصیه نمی‌شود و شروع یا ادامه دوزهای بعدی باید به بعد از بارداری موکول شود.

واکسن گارداسیل در کلینیک دکتر اکبری

اگر درباره واکسن گارداسیل، تعداد دوزها یا مناسب‌بودن واکسیناسیون برای شرایط خودتان سؤال دارید، دریافت مشاوره از یک مرکز درمانی مجهز می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه کمک کند.

واکسن گارداسیل در کلینیک دکتر اکبری تزریق می‌شود.

در کلینیک رز طلایی دکتر اکبری، واقع در فرمانیه تهران، می‌توانید درباره فرآیند واکسیناسیون و شرایط دریافت واکسن اطلاعات لازم را از تیم درمانی دریافت کنید.

پیش از تزریق، لازم است مواردی مانند سن، سابقه واکسیناسیون، حساسیت‌های دارویی و شرایط پزشکی مرتبط بررسی شوند تا برنامه مناسب برای شما تعیین شود.

چرا مشاوره پیش از واکسیناسیون اهمیت دارد؟

واکسیناسیون HPV برای همه افراد الزاماً با یک برنامه یکسان انجام نمی‌شود. انتخاب زمان‌بندی مناسب، بررسی سابقه دوزهای قبلی و توجه به شرایط فردی، بخشی از فرآیند دریافت ایمن واکسن است.

هدف از مشاوره، پاسخ به این سؤال است:

«با توجه به شرایط من، واکسن گارداسیل چه فایده‌ای دارد و چگونه باید آن را دریافت کنم؟»