تقریباً هر سال با رسیدن پاییز، یک سؤال دوباره تکرار میشود:
«چرا موهایم بیشتر از قبل میریزد؟»
ممکن است هنگام شانه کردن، حمام یا حتی روی بالش متوجه تارهای بیشتری از مو شوید و اولین چیزی که به ذهنتان برسد این باشد که پاییز باعث ریزش مو شده است.
اما ماجرا کمی پیچیدهتر از این حرفهاست.
تغییرات فصلی ممکن است با تغییراتی در چرخه رشد و ریزش مو همراه باشند، اما هر ریزش مویی در پاییز را نمیتوان به تغییر فصل نسبت داد. استرس، بیماری یا تب در ماههای گذشته، تغییرات هورمونی، کاهش وزن شدید، کمبودهای تغذیهای، مشکلات تیروئید و برخی بیماریهای پوست و مو نیز میتوانند باعث افزایش ریزش شوند.
پس سؤال مهمتر این است:
از کجا بفهمیم ریزش موی ما یک تغییر موقت است و چه زمانی باید آن را جدی بگیریم؟
در این مقاله از هلدینگ سلامت و زیبایی دکتر اکبری میخواهیم دقیقاً به همین سؤال پاسخ دهیم.
آیا واقعاً در پاییز موها بیشتر میریزند؟
رشد مو یک فرآیند دائمی نیست. هر تار مو چرخهای را طی میکند که شامل مرحله رشد، مرحله انتقال و در نهایت مرحله استراحت و ریزش است.
به همین دلیل، ریزش تعدادی از تارهای مو در طول روز کاملاً طبیعی است.
در برخی افراد، تغییرات فصلی ممکن است با تغییر در تعداد موهایی که وارد مرحله استراحت و سپس ریزش میشوند همراه باشد. با این حال، شواهد موجود درباره «ریزش موی پاییزی» به اندازهای نیست که بتوان گفت پاییز بهتنهایی علت ریزش مو است.
بنابراین اگر هر سال با شروع پاییز کمی افزایش ریزش مشاهده میکنید و این وضعیت بعد از مدتی برطرف میشود، ممکن است مسئله موقتی باشد.
اما اگر ریزش شدید، طولانی یا رو به افزایش است، بهتر است فقط آن را به فصل نسبت ندهید.
چرخه رشد مو چه ارتباطی با ریزش دارد؟
برای اینکه بفهمیم چرا بعضی وقتها ریزش مو بیشتر به چشم میآید، باید چرخه رشد مو را بشناسیم.
مرحله آناژن؛ مرحله رشد
در این مرحله، فولیکول مو فعال است و تار مو به رشد خود ادامه میدهد.
مرحله کاتاژن؛ مرحله انتقال
رشد مو متوقف میشود و فولیکول وارد یک مرحله انتقالی کوتاه میشود.
مرحله تلوژن؛ مرحله استراحت
فولیکول برای مدتی در حالت استراحت قرار میگیرد و در نهایت تار مو میریزد تا فضای لازم برای چرخه بعدی فراهم شود.
بنابراین دیدن چند تار مو روی برس به معنی «از بین رفتن فولیکولهای مو» نیست.
ریزش مو زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که تعادل چرخه رشد مو به هم بخورد یا تراکم مو بهتدریج کاهش پیدا کند.
چرا ممکن است ریزش مو در پاییز بیشتر به چشم بیاید؟
دلایل مختلفی میتوانند در این موضوع نقش داشته باشند.
۱. تغییرات طبیعی چرخه مو
ممکن است تعداد بیشتری از موها در یک بازه زمانی وارد مرحله استراحت شوند و چند هفته یا چند ماه بعد، ریزش آنها بیشتر به چشم بیاید.
بنابراین گاهی چیزی که در پاییز مشاهده میکنیم، نتیجه فرآیندی است که مدتی قبل آغاز شده است.
۲. آسیبهای فصل تابستان
تابستان برای مو فصل سادهای نیست!
قرار گرفتن طولانیمدت در معرض آفتاب، کلر استخر، آب شور، شستوشوی مکرر و استفاده بیشتر از وسایل حرارتی میتواند به ساقه مو آسیب بزند.
البته باید بین شکنندگی ساقه مو و ریزش واقعی از ریشه تفاوت قائل شویم.
ممکن است موهای آسیبدیده در تابستان در پاییز بیشتر خرد یا شکسته شوند و فرد تصور کند دچار ریزش شدید شده است.
۳. استرس و تغییرات سبک زندگی
استرس شدید یا یک اتفاق مهم جسمی میتواند چرخه مو را تحت تأثیر قرار دهد.
جالب اینجاست که ریزش ناشی از برخی محرکها ممکن است با فاصله زمانی خودش را نشان دهد؛ بنابراین همیشه نمیتوان علت را در اتفاقی که همین چند روز پیش رخ داده پیدا کرد.
۴. تغذیه نامناسب یا کاهش وزن شدید
رژیمهای سخت و کاهش وزن سریع میتوانند دریافت انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن را کاهش دهند.
کمبود برخی مواد مغذی نیز ممکن است در ریزش مو نقش داشته باشد؛ به همین دلیل، اگر ریزش مو شدید یا طولانی شده است، بررسی علت توسط پزشک مهمتر از مصرف خودسرانه مکملهاست.
ریزش موی فصلی چقدر طول میکشد؟
برای ریزش موی فصلی نمیتوان یک مدت زمان ثابت برای همه افراد تعیین کرد.
اگر افزایش ریزش مو موقتی باشد، معمولاً با گذشت زمان روند آن آرامتر میشود و تراکم مو نیز حفظ میشود.
اما اگر ماههاست موهایتان بیشتر از قبل میریزد یا بهتدریج متوجه کم شدن تراکم مو، پهنتر شدن فرق سر یا عقب رفتن خط رویش میشوید، بهتر است موضوع را صرفاً به پاییز نسبت ندهید.
ریزش موقتی را با روند کلی تراکم مو بسنجید، نه با تعداد تارهایی که یک روز روی برس میبینید.
از کجا بفهمیم ریزش مو فقط فصلی نیست؟
این قسمت مهمترین بخش مقاله است.
| نشانه | احتمال نیاز به بررسی بیشتر |
|---|---|
| ریزش برای مدت طولانی ادامه دارد | بالا |
| تراکم مو بهتدریج کمتر شده است | بالا |
| فرق سر نسبت به گذشته بازتر شده | بالا |
| خط رویش مو تغییر کرده است | بالا |
| ناحیههای خالی یا کمپشت ایجاد شده | بالا |
| ریزش همراه با خارش، التهاب یا پوستهریزی است | نیازمند بررسی |
| ابرو یا سایر موهای بدن نیز دچار ریزش شدهاند | نیازمند بررسی |
| ریزش بعد از بیماری، کاهش وزن شدید یا استرس قابلتوجه شروع شده | نیازمند بررسی علت |
در چنین شرایطی، بهتر است به جای امتحان کردن پشت سر هم شامپوها و مکملها، علت اصلی ریزش مو مشخص شود.
آیا کوتاه کردن مو ریزش را متوقف میکند؟
یکی از باورهای رایج این است که:
«موهایت میریزد؟ کوتاهش کن تا ریزش متوقف شود!»
اما کوتاه کردن ساقه مو، چرخه رشد فولیکول را تغییر نمیدهد.
بنابراین کوتاه کردن مو درمان ریزش از ریشه نیست.
با این حال، اگر ساقه مو بر اثر رنگ، حرارت یا عوامل محیطی آسیب دیده باشد، کوتاهی میتواند ظاهر مو را مرتبتر کند و قسمتهای آسیبدیده و دوشاخه را کاهش دهد.
پس:
کوتاهی = کمک به سلامت ظاهری ساقه مو
اما:
کوتاهی ≠ درمان ریزش مو
برای کاهش ریزش موی پاییزی چه کار کنیم؟
| کارهایی که بهتر است انجام دهید | چرا اهمیت دارد؟ |
|---|---|
| 🥩 پروتئین و مواد مغذی کافی دریافت کنید | رژیمهای محدود یا دریافت ناکافی پروتئین و برخی مواد مغذی میتواند با افزایش ریزش مو همراه باشد. |
| 💧 از رژیمهای سخت و کاهش وزن سریع پرهیز کنید | کاهش وزن قابلتوجه یا رژیمهای محدودکننده میتوانند چرخه رشد مو را تحت تأثیر قرار دهند. |
| 🧴 از شامپوی ملایم و نرمکننده استفاده کنید | موهای در حال ریزش یا کمپشت، شکنندهتر هستند و مراقبت ملایم میتواند آسیب ساقه و شکستگی را کمتر کند. |
| 🔥 حرارت اتو، بابلیس و سشوار را محدود کنید | حرارت زیاد میتواند ساقه مو را ضعیف و شکننده کند. |
| 🎀 موها را محکم نبندید | کشیدن مداوم مو با دماسبی، بافت یا مدلهای خیلی سفت میتواند به ریزش ناشی از کشش منجر شود. |
| 🪮 موها را با ملایمت شانه کنید | کشیدن و برسکشیدن خشن میتواند به موهای شکننده آسیب بیشتری وارد کند. |
| 😴 خواب و مدیریت استرس را جدی بگیرید | استرس شدید یکی از محرکهای شناختهشده ریزش موی موقت یا تلوژن افلوویوم است. (DermNet®) |
| 💊 مکملها را خودسرانه مصرف نکنید | کمبود برخی مواد مغذی میتواند باعث ریزش شود، اما مصرف بیش از حد بعضی مکملها نیز ممکن است ریزش مو را بدتر کند. |
| 👩⚕️ اگر ریزش طولانی یا شدید است، علت را بررسی کنید | ریزش مو علل متعددی دارد و تشخیص علت، اولین قدم برای انتخاب درمان مناسب است. (American Academy of Dermatology) |
اگر ریزش خفیف و موقت است، چند اقدام ساده میتواند به حفظ سلامت مو کمک کند.
تغذیه متعادل داشته باشید
رژیم غذایی متنوع و دریافت کافی پروتئین و مواد مغذی برای سلامت مو اهمیت دارد.
از رژیمهای بسیار محدود و کاهش وزن سریع خودداری کنید.
با موها ملایم رفتار کنید
کشیدن شدید مو، بستن محکم، حرارت زیاد و برخی اقدامات شیمیایی میتوانند آسیب ساقه را بیشتر کنند.
حرارت را کمتر کنید
سشوار با حرارت بالا، اتوی مو و بابلیس میتوانند ساقه مو را خشک و شکننده کنند.
خواب و استرس را جدی بگیرید
سلامت مو جدا از سلامت کلی بدن نیست. خواب ناکافی و استرس مداوم میتوانند در کنار عوامل دیگر روی وضعیت مو اثر بگذارند.
مکمل را خودسرانه شروع نکنید
اینکه «ریزش مو دارم، پس حتماً کمبود ویتامین دارم» نتیجهگیری درستی نیست.
اگر پزشک احتمال کمبود یا بیماری زمینهای را مطرح کند، ممکن است آزمایشهای لازم برای پیدا کردن علت انجام شود.
آیا مزوتراپی میتواند به ریزش مو کمک کند؟
اگر ریزش مو ادامهدار باشد، درمان آن باید بر اساس علت ریزش انتخاب شود.
یکی از روشهایی که در حوزه درمانهای تزریقی مو مورد بررسی قرار گرفته، مزوتراپی مو است. در این روش، مواد مختلف بسته به پروتکل درمانی با تزریقهای سطحی در پوست سر وارد میشوند.
مطالعاتی درباره مزوتراپی در ریزش موی الگوی مردانه و زنانه نتایج امیدوارکنندهای گزارش کردهاند، اما ترکیبات، دوز و روشهای مورد استفاده در مطالعات متفاوت بوده و هنوز نمیتوان آن را یک درمان یکسان و قطعی برای تمام انواع ریزش مو دانست.
بنابراین اگر ریزش مو دارید، مزوتراپی نباید بدون تشخیص علت، بهعنوان راهحل عمومی برای هر نوع ریزش مو در نظر گرفته شود.
برای آشنایی با این روش میتوانید صفحه مزوتراپی مو در کلینیک دکتر اکبری را نیز مطالعه کنید.
PRP مو چیست و چه زمانی مطرح میشود؟
PRP یا پلاسمای غنی از پلاکت یکی دیگر از روشهایی است که برای برخی انواع ریزش مو مورد استفاده قرار گرفته است.
در این روش، مقدار مشخصی از خون خود فرد گرفته میشود و پس از آمادهسازی، بخش غنی از پلاکت آن برای تزریق در پوست سر استفاده میشود.
هدف از این کار، استفاده از فاکتورهای موجود در پلاکتها برای ایجاد محیط مناسبتر برای فعالیت فولیکولهای مو است.
مطالعات و متاآنالیزهای جدید، بهخصوص در ریزش موی الگوی مردانه و زنانه، از افزایش تراکم مو و کاهش ریزش در برخی بیماران حمایت میکنند؛ با این حال، تفاوت قابلتوجه میان پروتکلهای PRP و کیفیت متفاوت مطالعات باعث شده هنوز درباره بهترین روش و پروتکل درمانی اجماع کاملی وجود نداشته باشد. (PubMed)
بنابراین PRP را بهتر است یک گزینه درمانی قابل بررسی برای افراد مناسب بدانیم، نه یک نسخه یکسان برای همه.
برای بررسی جزئیات این روش نیز میتوانید به صفحه PRP مو در کلینیک دکتر اکبری مراجعه کنید.
مزوتراپی بهتر است یا PRP مو؟
این سؤال پاسخ یکسانی برای همه ندارد.
انتخاب بین مزوتراپی، PRP یا سایر روشهای درمانی به نوع ریزش، علت آن، وضعیت فولیکولها، شدت کمپشتی و شرایط فرد بستگی دارد.
حتی در برخی افراد ممکن است بهترین تصمیم، استفاده از یک روش تزریقی نباشد و پزشک ابتدا درمان دارویی یا بررسیهای تشخیصی را پیشنهاد کند.
پس سؤال درست این نیست که:
«PRP بهتر است یا مزوتراپی؟»
بلکه سؤال درست این است:
«علت ریزش موی من چیست و کدام روش برای شرایط من منطقیتر است؟»
این دقیقاً همان جایی است که مشاوره تخصصی پوست و مو اهمیت پیدا میکند.
چه زمانی برای ریزش مو به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر ریزش مو فقط برای مدت کوتاهی افزایش پیدا کرده و تراکم کلی مو تغییر نکرده است، ممکن است نیاز به اقدام فوری وجود نداشته باشد.
اما اگر:
- ریزش مو شدید یا مداوم است؛
- موها بهتدریج کمپشتتر شدهاند؛
- لکههای خالی روی سر ایجاد شده؛
- خط رویش تغییر کرده؛
- پوست سر دچار التهاب، درد یا پوستهریزی شده؛
- یا ریزش پس از یک بیماری، استرس شدید یا کاهش وزن قابلتوجه شروع شده است،
بهتر است علت توسط پزشک بررسی شود.
هر ریزش مویی در پاییز طبیعی نیست
پاییز میتواند زمانی باشد که افزایش ریزش مو بیشتر به چشم میآید، اما نباید هر نوع ریزش را به تغییر فصل نسبت داد.
چرخه طبیعی مو، تغییرات سبک زندگی، استرس، تغذیه، بیماریها، تغییرات هورمونی و عوامل مختلف دیگر میتوانند در ریزش مو نقش داشته باشند.
بنابراین اگر ریزش شما موقت است و تراکم مو حفظ شده، معمولاً جای نگرانی زیادی وجود ندارد. اما اگر ریزش ادامهدار یا همراه با کاهش تراکم است، بهتر است به جای آزمون و خطای محصولات مختلف، ابتدا علت مشخص شود.
در هلدینگ سلامت و زیبایی دکتر اکبری، هدف از ارزیابی مو فقط انتخاب یک روش زیبایی نیست؛ بلکه ابتدا باید مشخص شود چه اتفاقی برای چرخه رشد مو افتاده و آیا فولیکولها هنوز ظرفیت پاسخ به درمان را دارند یا خیر.
بعد از ارزیابی، بسته به شرایط فرد ممکن است روشهایی مانند مزوتراپی مو، PRP مو یا سایر درمانهای مناسب مورد بررسی قرار گیرند.
موهای شما یک نسخه یکسان برای همه ندارند؛ درمان خوب، از تشخیص درست شروع میشود.
English