جراحی لیفت شقیقه (Temporal Lift) فراتر از یک تغییر ظاهری ساده در ناحیه یکسوم فوقانی صورت است. این پروسه در واقع یک مداخله جراحی دقیق در ناحیه گیجگاهی است که مستقیماً با لایههای پیچیده آناتومیک درگیر میشود. برخلاف درمانهای غیرتهاجمی، پایداری نتایج در این جراحی مستلزم شناخت دقیق متغیرهای زیر است.
۱. آناتومی لایهای و استراکچر عمیق صورت
در این جراحی، جراح متخصص با ساختارهای حیاتی در ارتباط است که بیتوجهی به آنها میتواند عوارض جبرانناپذیری داشته باشد:
- فاسیای تمپورال سطحی و عمقی (STF & DTF): مدیریت صحیح این لایهها برای ایجاد کشش پایدار و بدون بازگشت ضروری است.
- لیگامانهای نگهدارنده (Retaining Ligaments): آزادسازی دقیق لیگامانهای اربیتال و تمپورال کلید اصلی در لیفت طبیعی ابرو است.
- عضلات فرونتال و تمپورال: هماهنگی میان عملکرد عضلات و موقعیت جدید بافت، از بروز چهره مصنوعی یا "Frozen Look" جلوگیری میکند.
- حفظ سلامت اعصاب: شناسایی مسیر شاخه فرونتال عصب فیشیال (Facial Nerve) جهت جلوگیری از فلج موقت یا دائم ابرو حیاتی است.
آنچه در قسمت بالا نوشته شد ممکن است برای افراد زیادی که فقط به دنبال انجام لیفت شقیقه باشند بیش از حد تخصصی باشد برای همین هر آنچه در بالا به زبان تخصصی پزشکی ذکر شد، به زبان ساده نیز گفته خواهد شد:
فاسیای تمپورال سطحی و عمقی، لایهای مثل یک تکیهگاه طبیعی پوست و ابرو عمل میکنند. اگر این لایهها بهدرستی در لیفت شقیقه کنترل نشوند، نتیجه ممکن است موقتی باشد یا بعد از مدتی افتادگی برگردد. به همین دلیل، شناخت دقیق این لایهها برای رسیدن به نتیجه ماندگار بسیار مهم است.
لیگامانهای نگهدارنده، رباطهایی هستند که بافتها را سر جای خود نگه میدارند. برای اینکه ابرو به شکل طبیعی بالا برود، باید بعضی از این رباطها بهصورت دقیق آزاد شوند. اگر این کار درست انجام شود، نتیجه لیفت شقیقه طبیعیتر و زیباتر خواهد بود.
عضلات فرونتال و تمپورال، مسئول بالا و پایین رفتن ابروها و حالتهای صورت هستند. اگر بعد از لیفت شقیقه این عضلات بهدرستی در نظر گرفته نشوند، ممکن است چهره حالت خشک یا مصنوعی پیدا کند. هماهنگی بین عضلات و پوست باعث میشود نتیجه کاملاً طبیعی به نظر برسد.

۲. آنالیز پیشرفته در کلینیک تخصصی دکتر اکبری (فرمانیه)
در مراکز فوقتخصصی مانند کلینیک زیبایی دکتر اکبری در منطقه فرمانیه تهران، انتخاب کاندید مناسب صرفاً بر اساس درخواست بیمار نیست، بلکه یک پروتکل ارزیابی چندجانبه اجرا میشود:
- تحلیل استاتیک و دینامیک: بررسی وضعیت ابروها در حالت استراحت و مقایسه آن با فعالیت عضلات هنگام خندیدن یا صحبت کردن برای پیشبینی نتیجه نهایی.
- سنجش کیفیت بافت (Skin Laxity): بررسی الاستیسیته پوست و ضخامت فاسیای زیرین؛ چرا که در موارد افتادگی شدید پوست، ممکن است نیاز به ترکیب این روش با لیفت آندوسکوپیک پیشانی باشد.
• تناسبات طلایی صورت: ارزیابی فاصله چشم تا ابرو و زاویه کانتوس خارجی چشم برای حفظ هارمونی کلاسیک صورت.
۳. چرا تشخیص "عدم صلاحیت" جراحی اهمیت دارد؟
علم پزشکی زیبایی حکم میکند که گاهی بهترین مداخله، عدم انجام جراحی است. در صورتی که بیمار دچار افتادگی کاذب (بواسطه پتوز پلک) باشد یا انتظارات غیرواقعبینانه از لیفت داشته باشد، جراح متخصص با اولویت دادن به سلامت و توازن چهره، از انجام عمل خودداری کرده و روشهای جایگزین را پیشنهاد میدهد.
کاندیداهای نامناسب جراحی لیفت شقیقه؛ چه کسانی نباید این عمل را انجام دهند؟
در جراحی پلاستیک و ترمیمی، انتخاب صحیح بیمار (Patient Selection) ۵۰ درصد از موفقیت درمان را تشکیل میدهد. لیفت شقیقه (Temporal Lift) علیرغم محبوبیت بالا، یک راهکار جادویی برای تمام مشکلات پیرامونی چشم و پیشانی نیست. در ادامه، ۶ دسته اصلی از افرادی که کاندیدای ایدهآلی برای این پروسه نیستند را از دیدگاه علمی بررسی میکنیم:
۱. اشخاص با پتوز (افتادگی) شدید و چندلایه بافتی
لیفت شقیقه اساساً بر اصلاح یکسوم خارجی ابرو و رفع چین و چروکهای پنجه کلاغی (Crow's Feet) تمرکز دارد. این جراحی برای موارد زیر کارایی محدودی دارد:
- افتادگی منتشر پیشانی (Frontal Ptosis): وقتی کل بافت پیشانی دچار نزول شده باشد، لیفت موضعی شقیقه منجر به ایجاد نمایی غیرطبیعی و "شیطانگونه" (Spock brow) میشود.
- درماتوکالازیس شدید (پوست اضافه پلک): بسیاری از بیماران افتادگی پلک را با افتادگی ابرو اشتباه میگیرند. اگر علت سنگینی پلک، پوست اضافه خودِ پلک باشد، تنها جراحی بلفاروپلاستی راهگشا است.
- نقص در بافتهای نگهدارنده عمقی: در مواردی که شلی بافت (Laxity) به لایههای SMAS و فاسیای عمقی رسیده باشد، مینیلیفت یا لیفت شقیقه بهتنهایی باعث ایجاد نتایج ناپایدار و "کشش مصنوعی" پوست میشود.
نکته تخصصی: در این بیماران، جراح معمولاً ترکیبی از لیفت آندوسکوپیک پیشانی و بلفاروپلاستی را به جای لیفت تکبعدی شقیقه پیشنهاد میدهد.
۲. متقاضیان با انتظارات غیرواقعبینانه و "فانتزی"
روانشناسی جراحی زیبایی (Psychology of Aesthetic Surgery) بخش جداییناپذیر مشاوره در کلینیک دکتر اکبری است. دو باور غلط رایج که منجر به نارضایتی میشوند عبارتند از:
- جایگزینی برای بلفاروپلاستی: لیفت شقیقه به هیچ عنوان پوست اضافه پلک فوقانی را برنمیدارد؛ بلکه با بالا کشیدن دم ابرو، فضای بازتری در پشت پلک ایجاد میکند.
- تغییر فرم چشم (Fox Eyes) به صورت دائمی: تغییرات دراماتیک و گربهای کردن چشمها که در شبکههای اجتماعی ترند شده است، اغلب با تکنیکهای تهاجمیتر یا لیفتهای جانبی خاص انجام میشود. لیفت شقیقه کلاسیک بر جوانسازی بیومکانیکال تمرکز دارد، نه تغییر ماهیت نژادی یا فرم چشم.
۳. افراد با نقص در ساختار کلاژن و الاستوز پوستی
ماندگاری هر نوع لیفت (چه با جراحی و چه با نخ) به توانایی پوست در حفظ موقعیت جدید بستگی دارد. افراد زیر نتایج ضعیفی دریافت میکنند:
- پوستهای دچار Photo-aging شدید: تخریب الیاف الاستین بر اثر تابش مداوم آفتاب، پوست را به اصطلاح "کاغذی" میکند. در این حالت، بخیههای داخلی یا نخهای لیفت قدرت مهار بافت را ندارند (Cheese-wire effect).
- سیگاریهای قهار: اختلال در میکروسیرکولاسیون (خونرسانی مویرگی) در افراد سیگاری، ریسک نکروز لبههای زخم و اسکار (جای زخم) پهن را به شدت افزایش میدهد.
- کاهش شدید الاستیسیته: اگر پوست خاصیت بازگشتپذیری خود را از دست داده باشد، نتایج لیفت شقیقه در کمتر از چند ماه به دلیل نیروی جاذبه زمین به حالت قبل بازمیگردد.
| وضعیت پوست | تأثیر بر لیفت شقیقه |
|---|---|
| پوست با الاستیسیته مناسب | نتیجه پایدار |
| پوست نازک و آسیبدیده | ماندگاری کم |
| پوست بسیار ضخیم | پاسخ ضعیف به نخ |
۴. افرادی باچالشهای سیستمیک
در جراحی پلاستیک، ایمنی بیمار (Patient Safety) بر زیبایی مقدم است. برخی شرایط پزشکی میتوانند فرآیند ترمیم زخم را مختل کرده یا ریسک بیهوشی یا بیحسی را افزایش دهند. موارد منع مصرف (Contraindications) عبارتند از:
- اختلالات انعقادی و مصرف داروهای ضدانعقاد: بیمارانی که داروهای رقیقکننده خون مصرف میکنند یا دچار دیسکرازی خونی هستند، در معرض ریسک بالای هماتوم (تجمع خون) در زیر فاسیای تمپورال قرار دارند که میتواند به عصب فیشیال فشار وارد کند.
- بیماریهای خودایمنی و کلاژن-واسکولار: بیماریهایی مانند لوپوس یا اسکلرودرمی فرآیند کلاژنسازی و جوش خوردن لایههای SMAS را با اختلال مواجه میکنند.
- دیابت کنترلنشده: به دلیل اختلال در خونرسانی مویرگی، ریسک عفونت و تاخیر در بهبود اسکار جراحی در این افراد به شدت بالاست.
| بیماری یا شرایط | ریسک احتمالی |
|---|---|
| اختلالات انعقادی | خونریزی، هماتوم |
| بیماریهای خودایمنی فعال | اختلال ترمیم |
| دیابت کنترلنشده | عفونت، تأخیر بهبود |
| مصرف داروهای ضدانعقاد | افزایش عوارض |
۵. متقاضیان جوان و ترندهای موقت (Gen Z & Millennials)
لیفت شقیقه نباید به عنوان یک اقدام مدگرایانه (Trend-oriented) نگریسته شود. در افراد زیر ۲۵ سال که فرآیند پیری بافت (Aging) هنوز آغاز نشده است:
- آناتومی بکر: دستکاری لیگامانهای نگهدارنده در سنین پایین میتواند در آینده فرآیند پیری طبیعی صورت را دچار ناهنجاری کند.
- عدم تعادل دینامیک: ایجاد کشش در پوستی که هنوز الاستیسیته بالایی دارد، ممکن است باعث ایجاد خطوط غیرطبیعی در هنگام انقباض عضلات اوربیکولاریس (دور چشم) شود.
- جایگزینهای منطقی: برای این گروه، استفاده از تزریق استراتژیک بوتاکس (Chemical Lift) جهت تغییر موقت فرم دم ابرو، بسیار ایمنتر و منطقیتر از جراحی تهاجمی است.
۶. محدودیتهای لیفت شقیقه با نخ (Thread Lift)؛ رویکردی واقعبینانه
لیفت با نخ به عنوان یک روش "نیمهتهاجمی" محبوبیت یافته است، اما طبق استانداردهای کلینیکهای معتبری همچون کلینیک دکتر اکبری، این روش برای همه مناسب نیست:
- پوستهای ضخیم (Heavy Tissues): نخهای خاردار (Cogs) توانایی تحمل وزن بافتهای ضخیم و چربیهای زیرپوستی حجیم را ندارند و خیلی زود دچار رهاشدگی (Relapse) میشوند.
- انتظار ماندگاری طولانی: بیماران باید بدانند که فیبروز ناشی از نخ، ماهیتی موقت دارد. افرادی که به دنبال نتایج ۵ تا ۱۰ ساله هستند، کاندیدای جراحی (Surgical Lift) هستند، نه نخ.
- پوستهای بسیار نازک: در این افراد، احتمال رویت رد نخ (Visibility) یا لمس آن زیر پوست وجود دارد که یک نقص زیبایی محسوب میشود.
| شرایط بیمار | لیفت با نخ |
|---|---|
| افتادگی خفیف | مناسب |
| افتادگی متوسط | وابسته به آناتومی |
| افتادگی شدید | نامناسب |
چکلیست نهایی قبل از اقدام به لیفت شقیقه
- آیا هدف من رفع افتادگی دم ابرو است یا اصلاح پلک؟
- آیا پزشک من آناتومی فاسیای تمپورال را برای من شرح داده است؟
- آیا کیفیت پوست من برای پشتیبانی از لیفت جراحی مناسب است؟
English