HPV در مردان؛ ویروسی که نباید نادیده بگیرید!

وقتی اسم HPV به میان می‌آید، بیشتر افراد به سرطان دهانه رحم، آزمایش پاپ‌اسمیر و سلامت زنان فکر می‌کنند. شاید به همین دلیل باشد که بسیاری از مردان تصور می‌کنند ویروس HPV ارتباط چندانی با سلامت آن‌ها ندارد.

اما اگر مرد هستید، یک سؤال مهم وجود دارد:

آیا می‌دانید HPV می‌تواند بدون ایجاد هیچ علامتی وارد بدن شما شود و در برخی شرایط، سال‌ها بعد با بیماری‌های جدی‌تری ارتباط داشته باشد؟

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV، یکی از شایع‌ترین عفونت‌های ویروسی قابل‌انتقال از طریق تماس جنسی است. این ویروس می‌تواند پوست و نواحی مختلف بدن، از جمله دستگاه تناسلی، دهان و حلق را درگیر کند.

بیشتر عفونت‌های HPV بدون ایجاد مشکل جدی توسط سیستم ایمنی کنترل می‌شوند. بااین‌حال، برخی انواع پرخطر ویروس در صورت باقی‌ماندن در بدن، ممکن است در ایجاد بعضی سرطان‌ها نقش داشته باشند.

پس موضوع فقط زگیل تناسلی نیست؛ سلامت مردان نیز باید در برنامه پیشگیری از HPV جدی گرفته شود.

HPV در مردان چقدر شایع است؟

شاید تصور کنید HPV ویروسی نادر است که فقط برخی افراد به آن مبتلا می‌شوند. اما داده‌های جهانی تصویر متفاوتی نشان می‌دهند.

بر اساس مطالعه‌ای که سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۳ به آن اشاره کرده است، حدود ۳۱ درصد مردان بالای ۱۵ سال در جهان به دست‌کم یک نوع HPV تناسلی مبتلا بودند و حدود ۲۱ درصد به یک یا چند نوع پرخطر مبتلا بودند. (منبع : سازمان جهانی بهداشت)

این اعداد حاصل یک فراتحلیل از مطالعات انجام‌شده در کشورهای مختلف هستند و نباید به‌طور مستقیم به جمعیت مردان ایران تعمیم داده شوند.

چرا این آمار اهمیت دارد؟

چون نشان می‌دهد HPV مسئله‌ای محدود به زنان نیست.

مردان نیز ممکن است به ویروس مبتلا شوند، از وجود آن اطلاع نداشته باشند و در برخی شرایط، آن را منتقل کنند.

از طرف دیگر، احتمال ابتلا یا پیامدهای عفونت برای همه افراد یکسان نیست و عواملی مانند نوع HPV، وضعیت ایمنی و استمرار عفونت اهمیت دارند.

نداشتن علامت، تضمین نمی‌کند که فرد به HPV مبتلا نشده است.

چرا بسیاری از مردان HPV را جدی نمی‌گیرند؟

یکی از دلایل مهم، تفاوت در آگاهی عمومی درباره پیامدهای HPV است.

وقتی درباره این ویروس صحبت می‌شود، معمولاً اطلاعات بیشتری درباره سرطان دهانه رحم و غربالگری زنان ارائه می‌شود. در نتیجه، بعضی مردان ممکن است تصور کنند که HPV برای آن‌ها تنها به معنای زگیل تناسلی است.

اما واقعیت پزشکی گسترده‌تر است.

HPV می‌تواند با بیماری‌های زیر در مردان ارتباط داشته باشد:

• زگیل تناسلی
• برخی سرطان‌های آلت تناسلی
• برخی سرطان‌های مقعد
• برخی سرطان‌های اوروفارنکس، از جمله نواحی لوزه‌ها و قاعده زبان

البته ابتلا به HPV به معنی ابتلا به سرطان نیست و بیشتر عفونت‌ها برطرف یا کنترل می‌شوند. نگرانی اصلی، عفونت‌های پرخطری است که ممکن است پایدار بمانند و در روند ایجاد تغییرات سلولی نقش داشته باشند.

علائم HPV در مردان چیست؟ آیا می‌توان بدون علامت به ویروس مبتلا بود؟

این یکی از مهم‌ترین سؤالاتی است که باید پاسخ آن را بدانید.

بله، HPV در مردان می‌تواند بدون علامت باشد.

بسیاری از افراد مبتلا، هیچ نشانه مشخصی ندارند. ممکن است فرد نه زگیل مشاهده کند، نه درد داشته باشد و نه از وجود عفونت مطلع شود.

در برخی موارد، HPV باعث ایجاد زگیل تناسلی می‌شود. این زگیل‌ها ممکن است روی آلت تناسلی، اطراف مقعد یا سایر نواحی تناسلی ظاهر شوند. بعضی از آن‌ها قابل مشاهده‌اند و بعضی ممکن است کوچک یا کم‌رنگ باشند.

زگیل تناسلی در مردان چه شکلی است؟

زگیل تناسلی می‌تواند به‌صورت برجستگی‌های کوچک، تکی یا خوشه‌ای روی پوست ظاهر شود.

بااین‌حال، هر برجستگی یا ضایعه‌ای در ناحیه تناسلی، زگیل تناسلی نیست. تشخیص دقیق باید توسط پزشک انجام شود.

همچنین باید میان انواع HPV تفاوت قائل شد:

• HPV نوع ۶ و ۱۱ از عوامل اصلی زگیل تناسلی هستند.
• انواع پرخطر، مانند HPV ۱۶ و ۱۸، با برخی سرطان‌های مرتبط با ویروس ارتباط دارند.

زگیل تناسلی به‌خودی‌خود به معنی سرطان نیست؛ اما هر ضایعه جدید، غیرمعمول یا مشکوک باید بررسی شود.

خطر HPV برای مردان چیست؟ آیا این ویروس می‌تواند باعث سرطان شود؟

وقتی درباره HPV در مردان صحبت می‌کنیم، باید بدون اغراق و بدون کم‌اهمیت جلوه‌دادن موضوع، خطرهای واقعی را بشناسیم.

برخی انواع پرخطر HPV با سرطان‌های زیر در مردان ارتباط دارند:

۱. HPV و سرطان آلت تناسلی

برخی عفونت‌های پرخطر HPV می‌توانند در ایجاد سرطان آلت تناسلی نقش داشته باشند.

این سرطان نسبتاً نادر است و وجود HPV به معنی ابتلای قطعی به آن نیست. بااین‌حال، هر ضایعه مشکوک، زخم پایدار یا تغییر غیرمعمول در پوست آلت تناسلی باید توسط پزشک ارزیابی شود.

نباید هر تغییر پوستی را به HPV نسبت داد؛ اما نباید نشانه‌های مداوم را نیز نادیده گرفت.

۲. HPV و سرطان مقعد در مردان

HPV یکی از عوامل مهم مرتبط با سرطان مقعد است.

خطر ابتلا در گروه‌های مختلف یکسان نیست و برخی افراد، از جمله افرادی با نقص ایمنی، ممکن است در معرض خطر بیشتری باشند.

وجود HPV به‌تنهایی تشخیص سرطان نیست. بررسی و پیگیری پزشکی، در صورت وجود علائم یا شرایط پرخطر، اهمیت دارد.

۳. HPV و سرطان گلو در مردان

یکی از موضوعاتی که کمتر در گفت‌وگوهای عمومی مطرح می‌شود، ارتباط HPV با برخی سرطان‌های ناحیه دهان و حلق است.

عفونت HPV می‌تواند در ناحیه اوروفارنکس، از جمله لوزه‌ها و قاعده زبان، نقش داشته باشد. در ایالات متحده، CDC تخمین می‌زند که حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد سرطان‌های اوروفارنکس با HPV مرتبط هستند. این آمار مختص ایالات متحده است و قابل تعمیم مستقیم به ایران نیست.

آیا این یعنی هر مرد مبتلا به HPV به سرطان گلو مبتلا می‌شود؟

خیر.

این نکته باید کاملاً روشن باشد.

ابتلا به HPV، حتی انواع پرخطر، به معنی ابتلا به سرطان نیست. بسیاری از عفونت‌ها توسط بدن کنترل می‌شوند و ایجاد سرطان به مجموعه‌ای از عوامل وابسته است.

هدف از شناخت این ارتباط، افزایش آگاهی درباره پیشگیری و توجه به علائم مداوم است؛ نه ایجاد ترس بی‌دلیل.

رابطه دهانی و HPV در مردان؛ آیا گلو هم در معرض خطر قرار می‌گیرد؟

رابطه دهانی یکی از مسیرهای شناخته‌شده انتقال HPV به ناحیه دهان و حلق است.

به همین دلیل، نمی‌توان سلامت HPV را فقط به ناحیه تناسلی محدود کرد.

اما این موضوع نیاز به توضیح دقیق دارد: هر رابطه دهانی الزاماً باعث انتقال HPV یا ایجاد سرطان نمی‌شود.

احتمال انتقال به عوامل مختلفی بستگی دارد و بسیاری از عفونت‌های دهانی بدون ایجاد بیماری جدی کنترل می‌شوند.

آیا HPV دهانی باعث آسیب به لثه می‌شود؟

وجود HPV در دهان، به‌خودی‌خود به معنی ایجاد بیماری لثه نیست.

HPV می‌تواند بافت‌های مختلف دهان و حلق را درگیر کند، اما نباید هر مشکل لثه، زخم دهانی یا گلودرد را به این ویروس نسبت داد.

اگر فرد با علائم پایدار دهانی یا حلقی مواجه است، باید برای بررسی علت به پزشک یا دندان‌پزشک مراجعه کند.

علائم مداوم مانند موارد زیر نیازمند ارزیابی پزشکی هستند:

• گلودرد طولانی‌مدت
• گرفتگی صدای مداوم
• دشواری بلع
• وجود توده یا تورم در گردن
• درد گوش بدون علت مشخص
• کاهش وزن بی‌دلیل

این علائم اختصاصی HPV نیستند و می‌توانند علل گوناگونی داشته باشند.

آیا مردان هم باید واکسن گارداسیل بزنند؟

بله، واکسیناسیون HPV برای مردان نیز اهمیت دارد.

واکسن گارداسیل ۹ در برابر ۹ نوع HPV محافظت ایجاد می‌کند؛ از جمله انواعی که با زگیل تناسلی و برخی سرطان‌های مرتبط با HPV ارتباط دارند.

این واکسن برای پیشگیری از عفونت‌های جدید طراحی شده است و عفونت موجود را درمان نمی‌کند. به همین دلیل، واکسیناسیون در سنین پایین‌تر و پیش از مواجهه با ویروس، معمولاً فایده بیشتری دارد.

گارداسیل برای مردان از چه بیماری‌هایی پیشگیری می‌کند؟

گارداسیل ۹ در برابر انواع HPV زیر محافظت ایجاد می‌کند:

۶، ۱۱، ۱۶، ۱۸، ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸

این انواع با زگیل تناسلی و برخی سرطان‌های مرتبط با HPV ارتباط دارند.

واکسیناسیون می‌تواند خطر بیماری‌های مرتبط با انواع تحت پوشش را کاهش دهد؛ اما محافظت صددرصدی در برابر تمام انواع HPV ایجاد نمی‌کند.

واکسن گارداسیل برای مردان در چه سنی توصیه می‌شود؟

بر اساس راهنمای CDC:

برنامه دوزها به سن شروع واکسیناسیون و شرایط ایمنی فرد بستگی دارد. برای افرادی که واکسیناسیون را در سنین ۱۵ سال به بالا آغاز می‌کنند، معمولاً برنامه سه‌دوزی مطرح است. افراد دارای نقص ایمنی نیز ممکن است به برنامه سه‌دوزی نیاز داشته باشند.

آیا مردان بالای ۲۶ سال هم می‌توانند گارداسیل بزنند؟

سن بالاتر از ۲۶ سال به معنی بی‌فایده‌بودن قطعی واکسن نیست.

بااین‌حال، واکسیناسیون روتین برای همه افراد بالای ۲۶ سال توصیه نمی‌شود. در گروه سنی ۲۷ تا ۴۵ سال، پزشک می‌تواند با توجه به شرایط فرد، احتمال مواجهه جدید با HPV و سابقه واکسیناسیون، درباره فایده احتمالی واکسن گفت‌وگو کند.

آیا مردی که هیچ علامتی ندارد، باید برای HPV آزمایش بدهد؟

این پرسش اهمیت زیادی دارد؛ چون گاهی افراد به دنبال آزمایشی هستند که بتواند با قطعیت مشخص کند به HPV مبتلا هستند یا خیر.

در حال حاضر، غربالگری روتین HPV برای مردان بدون علامت، مشابه غربالگری سرطان دهانه رحم در زنان، توصیه نمی‌شود.

در صورت وجود ضایعه، علائم یا شرایط پزشکی خاص، پزشک ممکن است بررسی‌های متناسب را پیشنهاد کند.

بنابراین، انجام آزمایش‌های غیرضروری یا تفسیر هر نتیجه بدون مشورت با پزشک، رویکرد مناسبی نیست.

چگونه خطر ابتلا به HPV را در مردان کاهش دهیم؟

هیچ روش واحدی نمی‌تواند محافظت کامل در برابر تمام انواع HPV ایجاد کند؛ اما مجموعه‌ای از اقدامات می‌تواند خطر عفونت و بیماری‌های مرتبط را کاهش دهد.

• واکسیناسیون HPV: واکسن گارداسیل یکی از مهم‌ترین روش‌های پیشگیری از انواع HPV تحت پوشش واکسن است.
• استفاده صحیح از کاندوم: کاندوم می‌تواند خطر انتقال HPV را کاهش دهد، اما به دلیل پوشش‌ندادن تمام پوست ناحیه تناسلی، محافظت کامل ایجاد نمی‌کند.
• توجه به علائم مشکوک: هرگونه زگیل، ضایعه یا تغییر غیرمعمول و پایدار در ناحیه تناسلی باید توسط پزشک بررسی شود.
• خودداری از خوددرمانی: استفاده از مواد شیمیایی، داروها یا روش‌های خانگی برای ازبین‌بردن ضایعات تناسلی ممکن است باعث آسیب پوستی شود و تشخیص صحیح را به تأخیر بیندازد.

واکسن گارداسیل در کلینیک دکتر اکبری؛ پیشگیری را به تعویق نیندازید

سلامت جنسی و پیشگیری از بیماری‌های مرتبط با HPV، موضوعی نیست که فقط پس از مشاهده علائم جدی به آن فکر کنیم.

واکسن گارداسیل در کلینیک دکتر اکبری تزریق می‌شود.

در کلینیک رز طلایی دکتر اکبری، واقع در فرمانیه تهران، می‌توانید درباره واکسیناسیون HPV، شرایط دریافت واکسن و برنامه مناسب تزریق، از تیم درمانی مشاوره دریافت کنید.

پیش از تزریق گارداسیل چه مواردی باید بررسی شود؟

• سن و سابقه واکسیناسیون
• تعداد دوزهای قبلی
• سابقه حساسیت شدید به واکسن یا ترکیبات آن
• شرایط پزشکی مرتبط
• برنامه مناسب برای تکمیل واکسیناسیون

انتخاب برنامه تزریق باید با توجه به شرایط فردی و راهنمای معتبر پزشکی انجام شود.

آگاهی از HPV، نشانه ترس نیست؛ نشانه توجه به سلامت است.